zorgverzekeraars

De strijder wordt wakker

IMG_5151
Inleiding

Soms komen invloeden van buitenaf bij elkaar in 1 punt. Samen met Gebi keek ik vorig weekend de bijzondere Duitse serie Unsere mütter unsere väter. Heftig en indrukwekkend. Daarnaast voerden de zorgverzekeraars per 1 januari een nieuwe regeling in voor psychologische zorg in de 1e lijn. Een regeling die psychologen verplicht om kwetsbare diagnose-gegevens door te geven aan de zorgverzekeraar en aan een centraal elektronisch dossier, het DIS. Een regeling die in 2010 trouwens al gold voor psychotherapeuten en psychiaters. Deze regeling raakt onze praktijk Mens&Groei en ons verlangen om integer om te gaan met onze klanten en de informatie die zij ons geven. Wij zijn van mening dat juist het vertrouwen tussen klant en psycholoog belangrijk is! En de vrijheid die je als psycholoog, als begeleider hebt in de manier waarop je jouw klanten helpt. De klik, het contact, het vertrouwen is vaak het werkbare element in de groei, de vooruitgang van de klant, de hulpvrager. Daar heeft een zorgverzekeraar niets mee te maken en heeft zich daar niet in te mengen. We voelden dat hier een belangrijke grens werd overtreden, het privacyrecht, en gingen ons in deze kwestie verdiepen. Wat we tegenkwamen verbaasde ons en riep boosheid op, verzet. Ik merkte dat de strijder in me wakker werd, de strijder die voor deze zaak, het privacyrecht van iedere burger, wilde strijden.

Meestal voer ik mijn strijd van binnen, omdat ik geloof dat als ik iets wil veranderen buiten mezelf, ik bij mezelf dien te beginnen. Nu voelde ik voor het eerst dat dit een strijd was die ik ook van buiten wilde voeren, vooral mensen wakker wilde schudden over deze regeling die bij maar weinig mensen bekend was, bleek. Gelukkig dient er zich meestal dan ook een oplossing aan (zie de laatste alinea van dit artikel).

De regeling van de zorgverzekeraars riep herinneringen bij me op aan Nazi-Duitsland, zo treffend weergegeven in Unsere mütter unsere väter. Ik zag het grote belang in van het vergroten en opbouwen van mijn bewustzijn, van het vergroten en opbouwen van de liefde voor mezelf, in mezelf. Ik begreep het doel en grote belang van mijn innerlijk werk, waar ik hier over schrijf. Als ik  zelf voor een wezenlijke keuze sta, die me door het leven wordt aangereikt in wat voor vorm dan ook, hoop ik te kunnen kiezen vanuit mijn hart, vanuit integriteit en niet vanuit zelfbehoud of angst. Want eigenlijk gaat het daar steeds over. Dat ik kan kiezen voor integriteit, vanuit mijn hart, ook al moet ik daar een groot offer voor brengen. Dat ik op dat moment snap dat als ik kies vanuit mijn hart, dat de liefde, dat het leven voor me zorgt, me teruggeeft wat ik nodig heb. Misschien hoeft dat niet zo’n grote keuze te zijn, maar ook een kleine, dagelijkse keuze van het wel of niet boos worden op iemand en je net op tijd inhouden. Of misschien juist wel je mond opendoen, in plaats van te zwijgen terwijl iemand gepest wordt bijvoorbeeld. Hoe moedig of laf ben ik eigenlijk? We hebben hier nog veel in te leren, ik in ieder geval wel.

We hebben de afgelopen week contact gehad met een groot aantal organisaties en hebben onze boodschap daar neergelegd. De ombudsman, de consumentenbond, verschillende politieke partijen, een journalist die deze kwestie uitgebreid gaat onderzoeken en wellicht een artikel gaat schrijven hierover, een paar kritische psychologische organisaties zoals de KDVP en de Vrije Psych. Zelf schreef ik een tekst waarbij ik deze schending van het privacyrecht in een groter kader plaats, deze kun je hieronder lezen.

schending privacyrecht door zorgverzekeraars bedreiging van democratie
Rond de jaarwisseling zond de VPRO de mini-serie Unsere mütter unsere väter uit. Het was indrukwekkend om te zien hoe de afschuwelijke werkelijkheid van Nazi-Duitsland niet werd veroorzaakt door die ene persoon Adolf Hitler, door sommigen gezien als de verpersoonlijking van de duivel, maar was opgebouwd uit de talloze kleine keuzes die dagelijks werden gemaakt door mensen zoals jij en ik. Het leven op het scherpst van de snede in oorlogstijd maakt duidelijk of we kiezen vanuit  integriteit, keuzevrijheid en zelfbeschikking of vanuit zelfbehoud, wantrouwen en de angst om te verliezen wat we hebben.

Als we nu, 70 jaar later, terugkijken naar het Duitsland van toen zal niemand daarnaar terug willen keren, op een kleine groep neo-nazi’s na misschien. Sterker nog, veel van wat in ons huidige systeem is opgebouwd, komt voort uit de wens dat deze verschrikking nooit meer mag gebeuren. De Europese Unie, zoals die op dit moment vorm krijgt, is een gevolg van deze wens. Als we een verenigd Europa opbouwen dat economisch van elkaar afhankelijk is, dan voorkomen we dat er nog ooit een oorlog uitbreekt zoals in WO II, is de gedachte. De stenen van dit bouwwerk zijn gebaseerd op de grondbeginselen van onze Westerse cultuur, onze Westerse beschaving, waarin keuzevrijheid (democratie) en zelfbeschikkingsrecht belangrijke en wezenlijke waarden zijn. De volgende vragen zouden nu gesteld kunnen worden; zijn wij nu betere mensen als de Duitsers uit de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw? Zijn wij bewuster, zijn wij menselijker? Kiezen wij eerder vanuit onze integriteit, onze keuzevrijheid? Maken wij andere keuzes dan de mensen toen?

Na de terroristische aanslagen van 9/11 en de economische crisis in 2008 is het systeem bezig zich grondig te verdichten, te verharden. Met als doel om de kosten steeds verder terug te dringen, worden op dit moment medische dossiers aangelegd van ieder individu, waarin informatie wordt verzameld die in een later stadium grote, onwenselijke gevolgen kunnen hebben. De methodiek van dit systeem komt overeen met hoe in het verleden enkel criminelen werden behandeld. Door de grote technologische ontwikkelingen en het grote geloof dat wij daaraan hechten, is in feite iedere burger op dit moment een potentiële crimineel, een fraudeur, iemand die misbruik maakt. Een kostenpost die onder controle gehouden dient te worden. Het gaat hier met name om burgers die afhankelijk zijn van overheidsgeld; uitkeringsgerechtigden bijvoorbeeld, maar ook mensen die afhankelijk zijn van psychische zorg die vergoed wordt door ziektekostenverzekeraars. Het is een methodiek die herinneringen oproept aan Nazi-Duitsland, maar ook aan het Oost-Duitsland voor de val van de Berlijnse muur.

Vanaf 1 januari 2014 zijn behandelaars van psychische zorg vanuit de basisverzekering van het AWBZ namelijk verplicht de gemaakte diagnose vanuit de DSM IV door te geven aan ziektekostenverzekeraar en het DIS. Het opslaan van deze kwetsbare gegevens kan verstrekkende gevolgen hebben. Iemand met een psychische diagnose kan wellicht in de toekomst een hypotheek geweigerd worden, omdat hierin zijn of haar instabiele basis zou kunnen blijken. Of een hogere verzekering betalen dan iemand zonder psychische diagnose. Of een baan geweigerd worden. Dan heb ik het nog niet over de mogelijkheid dat de gegevens opgeslagen bij het DIS gehackt kunnen worden, waardoor wellicht duizenden diagnoses gekoppeld aan een persoon op straat komen te liggen. Het is onvoorstelbaar dat deze regeling, die door minister Schippers en de Nederlandse Zorg Autoriteit (NZA) is bedacht op zo’n stiekeme en slinkse wijze is ingevoerd, dat bijna niemand hier iets vanaf weet. Het is schokkend om te constateren dat zowel de politiek, als de verschillende belangenverenigingen van psychologen, maar ook het CBP, die ons privacyrecht dient te bewaken,  hier hebben zitten slapen. Bewust of onbewust, dat is niet duidelijk. De stichting KDVP, waarin een aantal kritische en wakkere psychologen zich vanaf 2007 hebben verenigd, hebben een rechtszaak aangespannen tegen het positieve advies van het CBP en deze eind 2013 gewonnen. Nu dient het CBP haar positieve advies te herzien. De minister heeft beloofd om deze uitspraak te volgen, maar het NZA heeft haar nu dringend geadviseerd van deze grof over de privacy gaande regeling een wet te maken en op die manier de uitspraak van de rechter te omzeilen. Bovendien is ditzelfde NZA hard bezig om de keuzevrijheid van de klant verder te verkleinen door ongecontracteerde psychologen uit het vergoedingssysteem (restitutiepolis) van de zorgverzekeraars te willen schrappen. Dan zijn klanten alleen nog aangewezen op gecontracteerde psychologen die op hun buurt helemaal in de tang zitten van de zorgverzekeraars. Het is het negatieve aspect van het systeem dat de vrije ruimte van een psycholoog, de unieke interactie tussen psycholoog en klant tot het minimum wil beperken. Psychologen die hun klanten juist begeleiden naar het vergroten van hun keuzevrijheid en zelfbeschikkingsrecht! Het tekent de macht van het systeem, van de NZA en van de gezamenlijk zorgverzekeraars, die niet alleen de grens opzoeken van het privacyrecht van ieder mens, maar in hun drang naar totale controle bereid zijn om over deze grens te gaan. Lees dit artikel maar eens van een collega-psychologe.

In het privacyrecht is in feite de zelfbeschikking en keuzevrijheid van iedere burger gewaarborgd. Door dit recht moedwillig te overschrijden laat het systeem zijn totalitaire karakter zien en is deze gang van zaken een bedreiging voor de democratie. En wij zijn daar zelf mede verantwoordelijk voor! Daar waar onze democratie is gebaseerd op keuzevrijheid en het zelfbeschikkingsrecht van ieder individu, hebben we ons juist wat deze belangrijke waarden betreft in slaap laten sussen. We zijn collectief bedwelmd geraakt door de genoegens, de materiële welvaart van ons kapitalistisch systeem, de maatschappelijke positie die we hebben veroverd en de angst om deze te verliezen. We zijn te gehecht geraakt aan materiele zaken en daar onze geestelijke uitgangspunten voor opgeofferd. De dromen en idealen die we als mens in potentie hebben, zijn gedegradeerd tot economische doelstellingen en targets. Ons menselijk vermogen tot keuzevrijheid en zelfbeschikking zijn begraven onder de luxe producten van ons kapitalistische maatschappij en gereduceerd tot het zetten van een kruisje op een stembiljet eens in de zoveel jaar. We zijn werkend en winkelend, producerend en consumerend stemvolk geworden. Dit holt onze democratie uit en kan onze volksvertegenwoordigers in de politiek een vrijbrief geven om in de tijd tussen de verkiezingen misbruik te maken van de macht die wij ze hebben gegeven en met grof geweld over de grenzen van ons privacyrecht te gaan! En uit angst staan wij dit zelf toe en offeren we gehoorzaam onze privacy op. Hierin kunnen we trouwens veel leren van onze Duitse buren. Daar is het namelijk niet mogelijk om gevoelige informatie van burgers op te slaan in een centraal punt en worden camera’s van Google Earth regelmatig belaagd door boze burgers! Zij weten namelijk uit eigen ervaring waartoe privacyschending kan leiden. Kijk maar eens naar deze documentaire over onze privacy.

Het vermogen tot keuzevrijheid en zelfbeschikking is geen vanzelfsprekendheid, is geen automatisme. Het is een groot goed, een essentiële menselijke eigenschap, die we niet zomaar te grabbel mogen gooien! Het wordt tijd dat we wakker worden en onze fundamentele waarden herinneren. Dat wat begraven is, kan weer opgegraven worden. We mogen ons opnieuw bewust worden hoe groot de invloed is van de keuzes die we dagelijks maken! Ieder mens komt op een gegeven moment in een situatie terecht waar hij zal moeten kiezen tussen integriteit en medemenselijkheid of zelfbehoud en angst. Daar hoeft het geen oorlog voor te zijn. Wat we doen in zo’n situatie vormt de basis voor de werkelijkheid waarin we leven. Als ieder individu zich zijn of haar essentiële waarde herinnert en van daaruit keuzes maakt, ook al wijken deze sterk af van wat er vanuit het collectief wordt verwacht, bouwen we vanzelf aan een systeem dat zich niet op een gegeven moment tegen ons keert!

Wat de psychologische zorg betreft, die vergoed wordt door de zorgverzekeraars, betekent dit dat als je klant bent, je een privacyverklaring kunt tekenen samen met de psycholoog of psychiater, die garandeert dat er geen gevoelige informatie op de factuur of bij het DIS terecht komt. Psychologen en psychiaters zouden uit verzet tegen de regeling die door de zorgverzekeraars is ingevoerd, allen deze verklaring met hun klanten moeten invullen. Belangenverenigingen voor psychologen, zoals het NIP, zouden hun aangesloten leden moeten adviseren om dit te doen! Politieke partijen dienen hun verantwoordelijkheid te nemen en de minster te bewegen om zich niet langer te laten beïnvloeden door het NZA en de gezamenlijke zorgverzekeraars en de privacy van iedere burger te respecteren. Te luisteren naar de uitspraak van de rechter en de regeling die over de grens van het privacyrecht gaat, terug te draaien. In het belang van de democratie en de wezenlijke waarden van waaruit deze is opgebouwd.

 

Gastenboek

Wilt u reageren? Onderaan iedere blog heeft u hiertoe de mogelijkheid.
Daarnaast kunt u een email sturen naar: tomribbens@mac.com