pijn

het leven is als surfen op zee


Pas kreeg ik het beeld van dat het leven als mens hier op aarde te vergelijken is met het surfen op zee. Soms is het water stil en vlak, soms wild en vol golven. En als mens surf je over de zee, over de golven in een kwetsbare, maar tegelijk krachtige balans. Op het scherpst van de snede. Het is onvermijdelijk dat je soms valt. Je komt in het water terecht en probeert met al je kracht niet te verdrinken. Je klautert op je surfplank om daarna weer door te surfen op de golven van de zee.

Het is een voor mij passend beeld van hoe ik mijn eigen leven ervaar. Die dynamiek tussen de soms snel wisselende periodes van balans en disbalans is voor mij de enige manier om als mens te groeien. Toch heb ik er telkens weer moeite mee dat het zo gaat, dat ik telkens weer val en kopje onder ga in de zee van het leven. Beter gezegd; mijn ego heeft hier moeite mee. Mijn ego wil controle, wil een vast, statisch beeld van hoe het leven gaat. Vanuit wat ik ken, vanuit wat voor mij bekend is. Zo werkt het echter niet als je groeit vanuit je ervaring. Ik moet iedere keer weer al mijn zekerheden, mijn zogenaamde zekerheden loslaten, daaraan sterven als het ware. Sterven aan de soms stiekeme pogingen van mijn ego om dit statische beeld steeds weer op te bouwen met als belangrijkste doel mijn emotionele pijn te vermijden. Er is geen routine in dit vanuit ervaring groeien, hoe graag ik dat ook zou willen. Een ervaring is namelijk telkens weer nieuw. Zo gaat het bij mij al heel mijn volwassen leven lang. Maar wat er in mij wel langzaam groeit, is het vertrouwen, de herinnering eigenlijk, dat ik niet verdrink, dat ik uit de zee van het leven naar boven kom, weer op de surfplank stap en doorga. Zo groeit mijn ik, mijn zelfbewustzijn en de liefde voor mezelf.

Het lastigste punt in mezelf is daarbij wat ik noem mijn bottleneck. De smalle doorgang van het klem zitten in mijn oude patronen, die ik heb opgebouwd vanuit mijn verleden in het gezin waarin ik ben geboren. Mijn onvolmaakte achtergrond, zoals ik in mijn vorige tekst schreef. Zoals ieder mens geboren is in een onvolmaakt nest. Omdat geen enkele ouder volmaakt, maar menselijk is. En je als kind dus onvermijdelijk tekort komt. De een wellicht wat schrijnender dan de ander. We bouwen een hele constructie, een heel leven om deze plek van tekort heen om dit maar niet te hoeven voelen. Dat gat van dit tekort verdwijnt in ons onderbewuste, maar stuurt ons wel aan. Willen we onszelf en met onszelf daarmee ook de wereld om ons heen werkelijk helen, dan moeten we iets gaan toelaten van deze pijn. Dat brengt ons met onze aandacht naar binnen in plaats van de chronische gerichtheid naar buiten, waar we denken dat de onvoorwaardelijke liefde en het geluk te vinden is. Ik merk dat die gerichtheid naar buiten zo in mijn systeem gebakken zit. De pijn, het onbehagen, de disbalans die ik stukje bij beetje toelaat en kan voelen, dwingt me om met mijn aandacht naar binnen te gaan. Alleen daar is de verlossing, steeds weer op een andere, nieuwe manier. Maar telkens vanuit de onvoorwaardelijke liefde die er van binnenuit voor mij is.

De mooiste ervaring die ik de afgelopen tijd heb gehad, was die bij mijn mannengroep, die ik nu al tien jaar iedere paar maanden ontmoet. Een paar weken terug deelde ik daar mijn gevoel van onveiligheid dat ik had in de zomervakantie en ons verblijf in Denemarken. De mannen voelde veilig genoeg om mijn kwetsbaarheid hierin te delen en voor de eerste keer in mijn leven kwam ik bij een objectieve waarneming en het gevoel dat ik ‘fucking’ last had van mijn verleden. Zo kwam het er ook uit, met een boosheid die precies bij dat gevoel paste. Hiermee maakte ik me in dat moment emotioneel volledig los van mijn oude, diepe patroon van verantwoordelijk voelen, van het als kind onbewust gaan zorgen voor het emotionele gat van mijn ouders. Ik ging in mijn ik staan, los van hun, maar ik zag hun ook weer in wie ze als mens waren. Maakte ze niet mooier, maar ook niet slechter dan ze waren. Het was bijzonder dat deze mannen hier getuige van waren. Omdat ik bij deze mannen een veilige hechting voelde, in tegenstelling tot de onveilige hechting die ik bij mijn ouders heb opgebouwd. De weken daarna was ik behoorlijk van slag door deze intense ervaring. Mijn systeem reageerde heftig door mezelf nog meer in mijn oude patroon van moeten en me verantwoordelijk voelen voor alles en iedereen, te duwen. Het is blijkbaar een zoeken naar een nieuwe balans. Het brengt me meer in het moment, meer bij mezelf en is het schokkend om te zien hoe snel ik me vaak in de buitenwereld verlies. Maar mezelf daarna ook weer vind, zoals de surfer op zee, die valt en weer opstaat.

compassie is beste antwoord op geweld

IMG_0248

Hoe afschuwelijk de beelden ook waren van de aanslagen in Brussel afgelopen dinsdag, de reacties daarna van met name politici lijken na een zelfde soort gebeurtenissen in Parijs en Turkije (de meeste recente) een herhaling, een ritueel bijna. De woorden, hoe mooi ook, lijken in de meeste gevallen bijna emotieloos, zonder gevoel. Het hart van de democratie is geraakt, het hart van de vrije wereld. Onze gedachtes gaan uit naar de nabestaanden. Alsof onze slachtoffers meer waard zijn dan de slachtoffers die wij maken in de landen waar de terroristen vandaan komen. We zijn in oorlog. Nog zo’n uitspraak vanuit het principe van oog om oog, tand om tand. Geweld als antwoord op geweld, wat de pijn alleen maar groter maakt. Zijn we niet al in oorlog vanaf de jaren 90 van de vorige eeuw, toen we vanuit het Westen het nodig vond Irak binnen te vallen? Wie denkt dat de Islam de oorzaak is van al deze ellende, kijkt niet verder dan zijn neus lang is. Natuurlijk, de Islam wordt gebruikt om een uitweg te vinden voor individuele pijn, voor gevoelens van minderwaardigheid en onderdrukking, maar is niet de oorzaak. Dierbaren sneuvelen aan beide kanten en wat is er erger dan op een wrede manier te verliezen wat je het meest dierbaar is. De pijn is onverdraaglijk en roept woede op, haat. Voor de ene wordt deze pijn de fundamentalistische bodem voor een nieuwe aanslag. Voor de ander de reden om een meters hoge muur te bouwen rond het fort van onze Westerse welvaart, die ten koste van alles overeind moet blijven. Die kapitalistische economie waar we allen zo afhankelijk van zijn, is namelijk onze hedendaagse religie.

Het is dat wat het meest wanhopig maakt, namelijk dat het principe van oog om oog, tand om tand niet werkt, niet de oplossing biedt. We lijken gevangen te zitten in een neerwaartse spiraal van oorzaak en gevolg. Maar wat is nu ten diepste de kern van dit geweld dat wij als mensen elkaar aan doen, nu op dit moment, maar in feite al eeuwen lang. Dat kan toch niet de bedoeling zijn, dat wij als mensen elkaar uitmoorden? Met wat voor reden? Macht? Of beter: ons idee van macht. En misschien is er wel iets mis met ons idee van macht waarmee we in staat zijn om een ander mens te vermoorden, een ander volk uit te roeien. Het foute aan ons idee van macht is dat wij denken dat we macht kunnen verkrijgen door onszelf los te maken van onze omgeving, het leven, onze medemens. Als we eerlijk zijn en kijken naar ons zelf heeft in ieder van ons het idee post gevat dat we beter zijn dan het leven zelf, beter zijn dan de natuur bv. die in dat zelfde idee barbaars is, gewelddadig. Kijk maar, hoe het ene dier het andere dier opeet, zeggen we dan. Nee, wij als mensen zijn beschaafd, zijn beter, zijn ontwikkeld. Met dat narcistische idee plaatsen we onszelf boven de natuur, boven het leven zelf. Boven de andere mens, die in onze ogen anders is dan wij zelf, die andere gewoontes heeft, anders eet, anders praat, er anders uitziet. En voordat we het weten, is die ander een bedreiging, die dient bestreden te worden. Hoe destructief dus dit verkeerde idee van macht ook is, we laten het niet los. We blijven hardnekkig vasthouden aan dit verkeerde idee, ook al brengt het ons tot de afgrond.

De oplossing ligt niet in het verlengde van dit verkeerde idee van macht, dat de oorzaak is van alle ellende. De oplossing ligt in de potentie die in ieder mens als een zaadje aanwezig is en wacht om tot groei te komen. De potentie namelijk om lief te hebben en niet alleen de mensen die aan onze kant staan, die op ons lijken. Maar ook de mensen die anders zijn, ja, zelfs de mensen die ons de grootste pijn aan doen. Heb je vijanden lief is het tegenovergestelde van oog om oog, tand om tand. Compassie. Het is het moeilijkste wat er is, zeker als je in de pijn bent van onrecht dat je is aangedaan. Maar toch is het de enige oplossing. Compassie namelijk gaat uit van de werkelijkheid dat we allen een zijn, dat wij als mensen een zijn. En niet afgescheiden, de een beter dan de ander. De een rijker dan de ander. De een mooier dan de ander. De een blanker dan de ander. We moeten die compassie in onszelf opgraven, zoals Nelson Mandela, Etty Hillesum. Jezus. Wij geloven echter zo sterk in het beeld van dualiteit, van de afgescheidenheid, dat we bijna niet geloven dat er nog een andere werkelijkheid is. De werkelijkheid van eenheid. Die werkelijkheid begint van binnen, bij het toelaten van de pijn die ieder van ons is aangedaan door een onvermijdelijk moment van liefdeloosheid. Van onwetendheid. Dat is namelijk het wonder, dat als we de pijn in onszelf toelaten en niet weer uitleven vanuit het principe van oog om oog tand om tand, dan komt er een antwoord vanuit die diepere werkelijkheid van eenheid, van liefde. Er is veel ongelijkwaardigheid in deze wereld vanuit ons verkeerde idee van macht. Maar het goede nieuws is dat we dat kunnen doorbreken omdat er een nieuw idee, een nieuwe werkelijkheid verborgen zit in ieder van ons. En die is dichterbij dan we denken!

nieuwe verantwoordelijkheid vanuit een nieuw bewustzijn

IMG_6596
De actuele situatie in de Oekraine en de Gazastrook zetten me aan het denken over de diepere oorzaak van deze conflicten en de manier waarop we met z’n allen deze conflicten proberen op te lossen. Aan de basis van de meeste menselijke conflicten ligt pijn ten grondslag. Veel van deze pijn komt volgens mij voort uit het idee dat we dingen bezitten; land, spullen, een huis, auto, ja, zelfs onze vrouw en kinderen. Het idee alleen al dat onze kinderen iets  zou kunnen overkomen of onze partner vreemd gaat, is voor de meeste mensen onverdraaglijk. Het is interessant om te onderzoeken wat dat nu precies betekent dat idee van bezit. Als ik daar zelf bij stil sta, dan kom ik bij het ervaren in mij van een leegte, die onlosmakelijk onderdeel is van mijn bestaan hier op aarde. Als ik die leegte niet vul met dat wat er oorspronkelijk thuis hoort, namelijk mijn geestelijk deel of mijn essentie, dan vul ik het op met surrogaat. Dat kan van alles zijn, maar bezit is voor veel mensen in onze samenleving een belangrijk surrogaat. Daarom is het ook moeilijk om bezit los te laten, omdat het de essentiële leegte in onszelf vult. We zijn emotioneel afhankelijk van materie, van bezit, van onze kinderen, van onze partner. Maar ook het bestaan van landen met grenzen, waar mensen wel of niet uitkunnen etc. zijn gebaseerd op het idee van bezit. Heel veel conflicten in de wereld zijn hier het gevolg van, zoals momenteel actueel is in het Oosten van Oekraine en de Gazastrook.

Als we iets bezitten, dan kunnen we het ook verliezen. Als we daar dan pijn over hebben, is een mechanische reflex om te zoeken naar de oorzaak van dit verlies. We gaan zoeken naar de dader, naar iemand die ons die pijn heeft aangedaan. Hebben we dan die oorzaak of die iemand gevonden, dan is een volgende mechanische reactie om die pijn te vergelden. Jij doet mij pijn, ik doe jou pijn. Oog om oog, tand om tand. Dit is mijn land, jij hebt mij verdreven, ik sla terug, wil mijn land terug. Jij doet mij pijn, ik maak jou dood. We doen dit op individueel, maar ook op collectief niveau, zoals het conflict tussen Israël en de Palestijnen laat zien.

Op indvidueel niveau zitten we vaak met onverwerkte pijn uit het verleden. Van binnen zit wrok, boosheid en verdriet over het onrecht dat ons is aangedaan. Vanuit deze onverwerkte emoties hebben zich overtuigingen ontwikkeld over onrechtvaardigheid, oneerlijkheid, schuld.  En met deze ogen kijken we naar de wereld om ons  heen, die al heel snel wordt verdeeld in goed en slecht, in wit en zwart. Deze manier echter isoleert ons van de pijn, zodat we worden afgescheiden van de liefde die ons in feite omringt en ons de oplossing kan aanreiken om op een andere manier met onze pijn om te gaan. We ontwikkelen overlevingspatronen om de pijn niet te hoeven voelen. In ons gedrag echter geven we vaak onbewust de pijn, de verdeeldheid, het isolement en afgescheidenheid door aan onze omgeving. Dat is ons ego, die er op gericht is om pijn en verlies te voorkomen. Dat schept een leegte in ons, die we weer opvullen met allerlei surrogaat, zoals het idee van bezit. Het idee van bezit is de basis van ons kapitalisisch systeem, waarin we werken om geld te verdienen en spullen te kopen die we ons bezit noemen. Daarmee maken we ons afhankelijk van de betaalde baan. Zo afhankelijk dat het kan voelen als gevangenschap, omdat we vaak steeds harder moeten werken voor het bezit dat we hebben. Waardoor we weer minder tijd hebben voor onszelf en elkaar, laat staan om de pijn te voelen die in ons zit.

Volgens mij is een van onze grootste opdrachten als mens om de pijn die ons wordt aangedaan, van binnen toe te laten en te verbinden in onszelf. Dit vraagt echter een ander bewustzijn, dan het bewustzijn van waaruit we momenteel handelen. Ik geloof niet dat de vele problemen in de wereld op te lossen zijn vanuit het bewustzijn van waaruit deze zijn ontstaan. Toch zijn we nog steeds hardnekkig bezig conflicten op te lossen, zonder dat we het oude bewustzijn willen loslaten, dat de eigenlijke oorzaak is van het conflict. We zijn afhankelijk geworden van dit oude bewustzijn en de manieren die we hebben ontwikkeld om onze pijn niet te hoeven voelen. De enige uitweg is om de pijn in onszelf toe te laten en te verbinden met de liefde die in ons zit. Van daaruit is het mogelijk om met een origineel antwoord te komen in plaats van met het mechanische, voorspelbare antwoord zoals in de oorlog tussen Israël en de Palestijnen in de Gazastrook. Op het moment dat we onze individuele pijn verbinden met de liefde in ons kunnen we oude wonden helen en komen tot werkelijke vrede. Dan is er een keuzemogelijkheid tussen weer opnieuw oorlog voeren of het scheppen van vrede en gelijkwaardigheid. Dan blijkt dat er in het oude bewustzijn de kiem aanwezig is van een nieuw bewustzijn.

In het oude bewustzijn zitten we collectief nog steeds vast in het beeld van macht en kracht waarin de menselijke kwetsbaarheid wordt uitgesloten. Wie zich kwetsbaar opstelt, maakt zich zwak en kan overwonnen worden door de tegenpartij, de concurrent etc.  Dat is wat we leren in ons kapitalistisch en martkgerichte (neo-liberaal) systeem. Terwijl ieder mens kwetsbaar wordt geboren en we vele keren in ons leven worden geconfronteerd met deze kwetsbaarheid. Als we de pijn die ons wordt aangedaan van binnen oplossen, komen we opnieuw en bewust in contact met deze kwetsbaarheid. Het is de combinatie van kwetsbaarheid en de liefde in ons die ons op een nieuwe manier krachtig maakt. Ik geloof dat het ons doel is als mens om dit nieuwe bewustzijn hier op aarde te brengen. Dit maakt de conflicten en problemen die we in de wereld hebben relatief, als je begrijpt dat dit ontstaat vanuit een oud bewustzijn en het mogelijk is om vanuit een nieuw, een ander bewustzijn naar de werkelijkheid te kijken. We zijn als mens nog niet klaar met onze groei. Met het ontwikkelen van een nieuw bewustzijn komen we ook in contact met vermogens die we nu niet voor mogelijk houden. Een daarvan is het scheppen van een situatie van vrede en gelijkwaardigheid hier op aarde.

Om de problemen en conflicten in ons leven en in de wereld werkelijk op te lossen, moeten we dus een volgende stap zetten in ons bewustzijn. Jij en ik moeten onszelf onderdeel maken van het conflict. Niet denken: anderen moeten dit conflict, zoals in Israël en de Gazastrook oplossen. Dit gaat me niet aan. Ieder van ons moet naar binnen gaan en het conflict in zichzelf oplossen. Het conflict veroorzaakt door onze afgescheidenheid van de liefde die ons omringt, de pijn die dat doet, de schuld die we hiervan geven aan anderen en de vergelding die we zoeken in de oorlog die we maken. In het klein of in het groot. Als ieder van ons dit conflict in zichzelf oplost, dan worden we de mensen die niet langer een regering kiest en ondersteunt die een conflict wil oplossen op een manier zoals op dit moment in de Gazastrook of Oekraïne. We kunnen niet langer de verantwoordelijkheid afwenden op mensen in de politiek. Onze verantwoordelijkheid is groter dan het regelmatig kiezen van mensen die ons vertegenwoordigen. We zijn vergeten dat we deel zijn van een groter geheel en in die zin zijn we ieder moment verantwoordelijk voor wat er in de wereld gebeurt. Als we ons dit werkelijk bewust worden, zal dit de wereld echt kunnen veranderen.

 

Gastenboek

Wilt u reageren? Onderaan iedere blog heeft u hiertoe de mogelijkheid.
Daarnaast kunt u een email sturen naar: tomribbens@mac.com