2014

ben jezelf in 2015

IMG_7071
Een kindje is geboren, ergens ver weg, vlakbij Jeruzalem. Ergens ver weg, meer dan 2000 jaar geleden. En met dit liefdeskind, met deze Jezus, word ik zelf in het hier en nu geboren. Is in ieder van ons de kiem gelegd om opnieuw geboren te worden. In mij wordt de liefde geboren, een nieuw bewustzijn, een nieuwe ik. Niet mijn ego ik, die afgescheiden ik, maar mijn essentiële, geestelijke ik. Mijn verbonden ik, die deel is van het grote geheel. Mijn ik die leeft, ongescheiden, rots vast, geen drijfzand.

Het is geen gemakkelijke geboorte, laat dat duidelijk zijn. Altijd weer kom ik op deze innerlijke weg mijn bottleneck tegen. Mijn meest kwetsbare deel, waar ik kreupel ben, gewond, gehandicapt. In paniek zou je kunnen zeggen, doodsbang. Ik kan er niet omheen. Het stuk dat ik niet wil voelen, liever niet wil zien. Misschien nu langzaam onder ogen durf te komen, omdat met het geboren worden van mijn essentiële ik ook mijn bewustzijn groeit. Ik zie dan dat in plaats van het gemis en het tekort te voelen, ik ben gaan zorgen, me verantwoordelijk ben gaan voelen voor de ander. Het lijkt krachtig, het lijkt nobel, maar het is zwak. Een compensatie is een zwakke basis. Mijn eigen behoefte wordt in dat patroon opgeofferd. De zwaarte van dat patroon drukt me regelmatig neer als een kruis dat me plet. Het is een moment, tijdens deze feestdagen, misschien omdat mijn moeder hier is, dat ik dat voel. Als een schaduw die plotseling over me heen valt. Doorheen deze menselijke worsteling met het leven zelf, word ik geboren. Voor de tweede maal, maar nu niet lichamelijk, maar geestelijk. Soms zou ik, eerlijk gezegd, wel meer aanzien willen, meer invloed, meer gezien worden door de wereld. Maar misschien is dit geestelijk geboren worden wel mijn belangrijkste doel, mijn diepste betekenis. En is dit leven, mijn leven een baarmoeder voor deze geboorte. Dient mijn uiterlijke leven mijn innerlijk en niet andersom.

Toevallig vond ik in mijn kast een oud boek van Barend van der Meer, die commentaar geeft op het Thomas Evangelie. Deze passage gaat over innerlijk werk en de schat die daarin te vinden is.
‘We misleiden ons zo gemakkelijk. We gebruiken onbegrijpelijke en grote woorden die ons moeten imponeren en waarmede we de zachte en stille stem van onze ziel verdringen. Brutaal zijn de woorden van de mensen, ijdel, groot in hun waan, machtig in hun dromen en begoochelingen. Aan al die sensaties knaagt de worm van de tijd en indien eenmaal een hoog doel der eerzucht is veroverd, komt een nieuw streven dat het al weer oud geworden resultaat en record opvreet en vernietigt. Er zijn geen musea genoeg om de oude gestolde dromen der mensheid te bewaren. Na een luttel aantal jaren, 10.000… 100.000 is alles reeds weer vergaan. Dit is niet de nieuwe wereld die als een dageraad in u aan zal breken. Wilt u het beste van uw leven? Zoekt u dat beste in de zone der vergankelijkheid of in de belevenis van het onvergankelijke leven? Ieder mens kan aanspraak maken op het onvergankelijke leven. Daarvoor moet het vergankelijke en voorbijgaande in ons doorbroken worden. Dus doorgaan. Zo is ieder mens op zoek naar het blijvende, het ‘vaste’ substantiële der vloeibare levensbeweging. Want in dit ongescheiden leven ligt de onaantastbaarheid, het altijd doorgaande, het nimmer ophoudende van het leven in ieder ogenblik dat diep in de menselijke ziel zijn aangrijpingspunt heeft en de mens het allerinnigste besef geeft zijner onveranderlijke levenseenheid. Dus blijven graven en ploegen en contact gevoelen met de subtielere zones van het innerlijk leven. Blikseminslag, doorploegd worden, diepe vorens trekken, zaaien, oogsten. Niet stil staan bij het verraden worden, bij het verlaten worden, bij het eenzaam worden. Wij mensen verleiden en worden verleid, wij verliezen en doen verliezen. En uit de diepte, de verheffing! De liefde Gods ontdekken in de diepste vernedering, in de duistere afgrond, waar toch het licht schijnt, het onuitblusbare, zegenende, verwarmende, eeuwige licht dat schenkt en beschenkt en zegent en heelt zonder ooit op te houden’.

Het is de liefde die me trekt. Mijn verlangen naar de liefde, het verlangen van de liefde naar mij. Die me wenkt, mij die zichzelf vanuit zijn oude ik, zijn oude patroon buiten de liefde plaatst, buiten de cirkel van liefde. Alsof ik het niet waard ben, die liefde. De liefde wil niets liever dan met me dansen, dansen in de cirkel van liefde. Zo verlang ik ernaar om permanent in deze cirkel te vertoeven, maar dat is helaas nog niet de realiteit. Ik kan het verlangen, ik kan het visualiseren. Voelen als een belofte. Het is misschien wel mijn grootste verdriet als ik me bewust ben dat ik mezelf nog steeds buiten de cirkel van liefde plaats. Niemand anders sluit me buiten, ik doe dat zelf.

Het is goed om me steeds weer te herinneren dat iedereen, ieder mens worstelt. Dat achter ieder uiterlijk beeld een worsteling schuilgaat. Dat maakt ons gelijk, dat maakt ons een. Het uiterlijk is de afleiding, vooral het beeld van succes, van schoonheid en perfectie. Vorig weekend keken mijn dochter Moon en ik bij oma, mijn moeder, naar The Voice of Holland. Ik had er al jaren niet naar gekeken, moest denken aan de eerste jaargangen met Jim, Hind en Jamal. Toen vond ik het nog best leuk. Nu schrok ik, van de commercie. Het programma, de finale, duurde 2 uur, maar ik denk dat slechts de helft zuivere speeltijd was om het maar even zo te noemen. De rest was reclame of een oproep om toch vooral weer een keer te stemmen voor 90 cent per stem. Her werd heel veel geld verdient. De kandidaten zagen er prefect uit, vooral de drie jonge zussen, met de naam Ogene. Ze wonnen. Toch bleef ik achter met een wrange nasmaak. Later op internet zag ik de meiden terug. Ze hadden een filmpje geplaatst van toen ze nog niet meededen aan The Voice. Wow, wat een talent en authenticiteit. Ik vergeleek het filmpje met de beelden van The Voice. Onherkenbaar, de jonge vrouwen waren rolmodellen geworden, een rode, een blonde en een donkere, zodat ieder zich met hen kon identificeren. Ze waren een product geworden van de commercie, van de economie. Ogene zou wel eens wereldberoemd kunnen worden, met hun muziek, maar bijvoorbeeld ook met mooie poppen, een rode, een donkere en een blonde, die alle tieners willen hebben. Vandaag ontdekte ik waar de metamorfose vandaan kwam, op wie de meiden van Ogene willen lijken, op Destiny’s Child. Ook zij zingen het nummer Emotions, wat ook weer niet van henzelf is, maar oorspronkelijk van de Beegees. Je raakt toch echt wel de weg kwijt als je een ander wilt zijn dan jezelf.

Zo moeilijk is het blijkbaar om jezelf te zijn, terwijl dat toch is wat ons het meeste raakt. Iemand die zichzelf is gebleven. Iemand die ondanks zijn wereldse rol, groot of klein, zichzelf is. Dat geldt ook voor onze leiders, in de politiek bijvoorbeeld. We worden geraakt door iemand die zijn uiterlijke macht inzet om zijn idealen te verwezenlijken, zoals Nelson Mandela of Ghandi. Iemand die trouw is aan zichzelf en aan zijn achtergrond, aan de reden waarom hij of zij ooit de politiek inging. Zo iemand is moeilijk te vinden als we kijken naar de Nederlandse politiek vandaag. De tendens is daarin om juist de eigen achtergrond los te laten en nog enkel de economie, de sturing van het geld te volgen. Neoliberaal noem ik dat en het maakt blijkbaar niet uit of de oorspronkelijke partij uit de linkse, rechtse of Christelijke hoek komt. Iedereen lijkt besmet of betoverd te zijn en zijn eigen principes overboord te gooien. Als ik kijk naar hoe het wetsvoorstel van minister Schippers om de vrije artsenkeuze af te schaffen, werd ondersteund door zowel liberale als sociale en Christelijke partijen, dan is de neoliberale politiek gemeengoed geworden. En als het dan niet lukt om de wet door de Eerste Kamer te loodsen, probeert men op slinkse wijze de democratische besluitvorming te omzeilen. De politiek maakt zich hiermee ongeloofwaardig en plaatst zich op een eiland. Macht is een doel op zich geworden en het behoud van de eigen machtspositie. Een gevaarlijke tendens die gelukkig veel reacties oproept, zowel vanuit linkse hoek, maar ook vanuit lezers van de Telegraaf bijvoorbeeld. Hopelijk kunnen deze reacties de politiek wakker schudden en de noodzaak doen inzien om terug te keren naar de eigen sociale, liberale of Christelijke basis. Opdat de politiek weer herkenbaar wordt voor de kiezers, die niet alleen vanuit hun portemonnee stemmen, maar ook vanuit een ideaal, een visie op de maatschappij.

Ik weet overigens niet wat ik zelf zou doen in een positie die veel aanzien heeft in de wereld, zoals in de politiek of de winnaars van The Voice. Ben ik sterk genoeg om mezelf te blijven? Toch begint dit wel bij het individu, bij ieder van ons, bij het innerlijk werken aan onszelf om die essentiële ik in ons geboren te laten worden. Die ik die zichzelf is, ontspannen, vreugdevol, eerlijk, integer om maar een paar deugden te noemen. Die meer is dan de rol die we in de buitenwereld vervullen. Dat is wat ik ieder van ons, inclusief mezelf, toewens in 2015; ben jezelf! Althans, doe in ieder geval je best ervoor ;-).

over dingen tussen hemel en aarde

IMG_7701

Afgelopen weekend deden Gebi en ik een wandeling met de hond in de buurt van ’t Ooievaarsnest. Het was een stille, grijze zondagmiddag. Ik werd me tijdens de wandeling bewust dat ik midden in de natuur was en voelde de waarde hiervan. Iedereen, dacht ik, zou dat regelmatig moeten doen, zich midden in de natuur begeven en ervaren hoe dat voelt. Zo anders is het als je de meeste tijd midden in de stad bent of 8 uur per dag op je werk in een kantoor. Ik begeef me iedere dag tussen deze twee werelden in. De wereld van de natuur en de wereld van de stad, ook al is het dan de kleine stad Tilburg en geen Shanghai of New York bijvoorbeeld.

Als ik dan in de auto zit en Tilburg nader, is het alsof ik me in een andere wereld begeef. De kunstmatige wereld die de mens heeft geschapen en waar hij trots op is. De mens die zich eigenlijk heeft afgekeerd, afgescheiden van de natuur. Vanuit die afgescheidenheid heeft hij deze kunstmatige mensenwereld geschapen. Hij heeft zich op een troon gezet en heeft zijn geschapen wereld boven die van de natuur gesteld. Dat wat wij met onze ‘vrijheid’ hebben verworven, betekent eigenlijk deze afgescheidenheid van de natuur, maar vaak ook van God. Maar zijn we werkelijk vrij? We zijn vrij om te doen wat we willen, denken we. Maar het is een vrijheid die ons vaak eenzaam maakt, leeg, afgesneden, los van de ander, van het leven, van de werkelijkheid. Het is de leegte van mijn ego, dat een tekort schept, een psychisch tekort dat ik op alle manieren probeer te vullen met surrogaat. Het surrogaat in al zijn vormen dat de basis vormt voor onze kapitalistische maatschappij. Tot ik met vallen en opstaan op mijn schreden terugkom en inzie dat ik door me af te scheiden zelf dat tekort schep. Ik doe dat zelf, het is het gevolg van mijn beperkte bewustzijn. Er is altijd een weg terug, als ik maar de moed heb om te buigen. We zetten ons in onze hoogmoed op de plek van God alsof we zelf de schepper zijn. Hoe kunnen we nu los, afgescheiden van het leven, iets scheppen? De werkelijkheid is namelijk dat we worden geschapen ieder moment weer, niet ooit, niet toen, maar nu. Pas als we ons laten scheppen, als we ons overgeven aan de scheppende kracht van het leven, als we het leven zich in ons laten ontvouwen, dan zijn we die medeschepper zoals we bedoeld zijn. Dat vraagt verbinding, nederigheid, dienstbaarheid. Dan kunnen we de mooiste dingen scheppen vanuit het talent dat ieder van ons is gegeven, wat gelukkig ook af en toe gebeurt!

Ik moet nog even terugkomen op dat grote woord God. Zelf ben ik niet godsdienstig opgevoed, dus heeft voor mij het woord God nog een onbevangen klank. Vroeger was God, het woord God verbonden met een godsdienst die collectief werd beleden. Er waren wetten, er waren regels, waar mensen zich aan moesten houden. Nu denken we, o, die God, dat beeld dat wij mensen van God hebben gemaakt, dat is dus God. Die God wil ik niet, want die god is niet rechtvaardig, schept lijden etc. Ik geloof niet in die uiterlijke God, dus weg ermee. Terwijl God ook individueel, in ieder van ons te ervaren is. Juist van binnen. Je zou dat God kunnen noemen, of liefde, maar misschien ook een geweten. Een individueel en tegelijkertijd universeel geweten. Omdat deze ik, deze individualiteit van binnen verbonden is met het geheel. Hoe paradoxaal is het dat ik juist in die verbondenheid vrijheid, maar ook geluk ervaar?

Het lijkt alsof het de kern van mijn leven is; de verschuiving van identiteit met het materiële naar het geestelijke. Het is misschien wel hetzelfde als wat ik hier eerder schreef. Als ik contact heb met mijn geestelijk deel, dan voel ik een diepe vrede, een diepe aanvaarding. Dankbaarheid, genade. Het zijn momenten, die zich onderscheiden van het lijden dat ik meestal doe. Lijden aan de oude patronen van mijn afgescheidenheid. Een oud spoor, een oude groef die al bij mijn geboorte is ontstaan, wie weet al daarvoor. Bijvoorbeeld mijn neiging om mijn behoefte op te offeren. Doordat ik van buitenaf word geraakt, kom ik in een soort zorgpatroon, waarbij de ander altijd eerst komt, dan een hele tijd niets en dan mijn behoefte. Totdat mijn grens daarin is bereikt en ik als reactie uitval naar Gebi, mijn vrouw, de mens die me het meest nabij is. Wat natuurlijk verschrikkelijk oneerlijk is en onterecht. Ze krijgt dan mijn boosheid over zich heen, soms komt er dan ruzie, soms geeft ze mijn boosheid resoluut terug. Meestal heb ik dan het bewustzijn om na korte of wat langere tijd naar binnen te gaan en te zien dat ik mijn behoefte weer eens heb weggestopt. Het uitspreken van mijn behoefte schept dan de ruimte, omdat er eigenlijk altijd een antwoord komt. Een liefdevol antwoord dat ik vroeger niet heb gehad. Er was in mijn ouderlijk gezin om wat voor reden dan ook weinig ruimte voor mijn behoefte, mijn gevoel. Ik paste me aan. Daarom vind ik het ook zo moeilijk gewoon te voelen hoe ik me voel. Als ik eerlijk ben, houd ik mezelf in de buitenwereld meestal een beetje op, doe ik me net iets beter voor dan ik me voel. Niet als ik me goed voel natuurlijk, vitaal, blij. Maar wel als ik bang ben of depressief. Afgelopen maandag tijdens de latifa-oefening die ik iedere maandagochtend met een groepje doe, kwam ik bij dat inzicht. Dat ik me mag voelen zoals ik me voel. Me niet beter of sterker hoef voor te doen dan ik ben. Ik ben goed zoals ik ben. Mezelf helemaal aanvaarden zoals ik in mijn onvolmaaktheid ben, wow, daar ben ik nog steeds naar op weg.

Zo ademt mijn bewustzijn zoals eb en vloed van ruim naar smal. Het nauwste punt zoals ik dat ervaar, vraagt om mijn volledige, onverdeelde aandacht. Ik kom dat punt ongeveer 1x per maand tegen. Al mijn liefdevolle aandacht moet dan naar binnen om helemaal, met al mijn aandacht bij dat kwetsbare, gehandicapte punt te zijn. Dat nauwste punt dat voelt als een geboortekanaal, waardoor heen ik als mens, als nieuwe mens wordt geboren. Die zich niet langer identificeert met het materiële, met zijn lichaam, met de dood, maar met zijn geestelijk deel, met zijn potentie, leven. Leven in overvloed.

Daarbij, ik kom daar hier in deze adventtijd met enige schroom voor uit, speelt Jezus voor mij een belangrijke rol. Ik wil niet overkomen als een godsdienstfanaat, maar wel schrijven over dat wat voor mij belangrijk is in mijn innerlijk leven. Zoals ik al schreef ben ik niet godsdienstig opgevoed, dus toen ik als zoekende adolescent naar de zin van het leven het Johannes Evangelie las, kon ik me zonder last uit het verleden laten raken door dit bijzondere verhaal van Jezus. Later heeft dit punt in mij zich verdiept en is een centrum geworden, een bron. Dat is nog steeds gaande. In ieder geval is hier met Jezus iets speciaals aan de hand. Sterker, ik zou durven stellen dat Jezus voor ons als mensen het belangrijkste punt in de schepping, in de menselijke evolutie is. Zo is het in ieder geval voor mij, zo is het in ieder geval op mijn innerlijke weg. Ten eerste is het punt een herinnering, een herinnering aan wie ik ben als mens, een mens met een hart, die in staat is om lief te hebben. Hoe verstopt die liefde soms ook is. Ten tweede is het punt voor mij een omslagpunt, een transformatiepunt. Het maakt me mogelijk om als mens te transformeren. Om een nieuwe mens te worden, die zich niet langer op de eerste plaats identificeert met het materiële, maar met het geestelijke. Een mens met kwaliteiten en mogelijkheden die, als we kijken vanuit een beperkt bewustzijn, niet voor mogelijk werden gehouden. Als we een ander begrip, een ander bewustzijn van tijd en ruimte zouden hebben, zijn we in staat om onszelf of anderen te genezen of ons te verplaatsen over grote afstanden. Daar hebben we nu enorme en kostbare apparaten voor nodig. Dat klinkt misschien als SF, maar nu al zijn er mensen die in staat zijn om met hun geestkracht anderen te genezen. En die potentie hebben we allemaal.

In die zin heeft Kerstmis voor mij persoonlijk de betekenis van de herinnering aan het moment dat ik voor het eerst van binnen werd geraakt door het verhaal van Jezus en de betekenis die dit voor mij in de loop van de jaren heeft gekregen als een soort Christusbewustzijn zou je kunnen zeggen. Het is voor mij nog steeds een wonder dat dit voor ons mensen zo belangrijke punt op deze manier door deze mens Jezus in de schepping, in de evolutie is gelegd. Gisteren zag ik een aflevering van de serie Cosmos over de uitvinding van de elektromotor en de dynamo door Michael Faraday.  Deze uitvinder geloofde dat er onzichtbare energiebanen, energievelden rond de aarde stroomde, alsof de aarde een soort turbo, een magneet is met een elektrisch en magnetisch veld. Misschien is met Jezus ook wel een veld van liefde in de schepping gekomen, die voor ieder mens bereikbaar is, als het mogelijk is om je hiervoor te openen. Wat soms behoorlijk moeilijk is, weet ik uit eigen ervaring. Ik ben al heel mijn leven bezig om deze onvoorwaardelijke liefde toe te leren laten die er voor me is en deze liefde te integreren en als basis voor mijn leven te maken.

Het draait voor mij allemaal om het geboren worden als individu, als mens, als individuele mens vanuit het collectief dat er nu is. Vorige week had ik weer mijn mannengroepje met 3 therapeuten van rond de 60 jaar oud. Mannen die voor mij een voorbeeld zijn en me laten zien hoe dat kan, dat geestelijk groeien, dat als mens, als individu geboren worden. Ieder op zijn manier, maar telkens vanuit dat zelfde principe. Ieder zuivert zich op zijn manier uit van oude patronen en overtuigingen om op die manier contact te maken met zijn essentie, met wie hij werkelijk is. Dat is ontroerend om te delen en om van de andere mannen te zien. Ik denk werkelijk dat deze individualiteit de basis zou kunnen zijn voor een (nieuwe) samenleving. Soms lijkt het in de huidige neoliberale tijd juist de andere kant op te gaan. De kant van het vasthouden aan het systeem waarin de wereld is verdeeld in goed en slecht, in machtigen en machtelozen, in rijk en arm, in mensen die in de wereld succes hebben en losers. Waar op leven en dood wordt gestreden om aan die zogenaamde goede kant van de streep te staan. Ik schreef daar vorige week een tekst over, die kun je hier lezen.

donkere wolken en de zon die daarachter schijnt

IMG_7377
Een tijdje terug lag ik ‘s avonds in bed en voelde me heilig. Heilig is een beladen woord, zoals in heilig boontje. Dit heilig voelde als zuiver, puur. Mijn leven voelde heilig. De plek waar ik woon voelde heilig, de relatie met Gebi. Toen ik erbij stil stond, kwam ik erachter dat aan dit gevoel meer gevoelens gekoppeld waren, alsof het een cluster van emoties was. Verwondering, dankbaarheid.  Aanwezigheid, nieuw, ieder moment nieuw. Het is niet dat mijn leven zo zuiver is, zo volmaakt en dat ik altijd zo aanwezig ben. Integendeel. Alleen ik voelde dit in mijn kern, mijn essentie, van binnen. Ik had hier even contact mee en kon vanuit deze kwaliteit, dit gevoel naar mijn leven kijken. Een flard van bewustzijn op het einde van de dag. Het bewustzijn dat in wezen ieder moment heilig is, iedere beweging, ieder woord dat ik spreek, iedere gedachte die ik heb. Ieder levend wezen. Soms ben ik me daar bewust van, waardoor ik me dan weer bewust ben hoe vaak ik in diepe slaap ben en als een olifant in een porseleinen kast door het leven dool. Ik schreef in mijn dagboek; hoe kan het dat ik nu plots de liefde in de onvolmaaktheid van mezelf en van mijn leven kan ontvangen en vanuit die bril naar mezelf, naar mijn relatie, naar mijn omstandigheden kan kijken? God zij dank is er altijd de liefde nog.

In de afgelopen herfstvakantie keken we met ons gezin iedere avond naar een aflevering van Cosmos op DVD, die ik had gekocht bij de Media Markt. Je bent toch niet gek. Dat zijn we natuurlijk wel. We laten ons vrijwillig voor de gek houden. Het was al weken aangekondigd; Saturn zou verdwijnen en worden overgenomen door Media Markt. Heel Tilburg was uitgelopen om naar deze nieuwe winkel te komen kijken. Alles zou nu namelijk anders zijn, beter, nieuwer. Toevallig was ik ook op de dag van de opening bij de Media Markt. Mijn mond viel open van verbazing. Er was werkelijk helemaal niets veranderd. Alles stond nog op dezelfde plek, het personeel was nog precies hetzelfde, de prijzen waren nog precies hetzelfde. Alleen het blauw van Saturn was veranderd in rode stickers en lichtreclame van de Media Markt. Rood was het nieuwe blauw geworden. Achter me in de rij voor de kassa stond een vader en moeder met hun dochter. De dochter was met een piepstemmetje aan het zeuren over een nieuwe tablet. Ze zou nog geld voor haar verjaardag krijgen van oma en andere familie en dan zou ze een nieuwe tablet willen kopen. Haar vader vond dat niet nodig en zei op een gegeven moment; we houden er over op, discussie gesloten. Korte stilte, waarop hij verder ging; want wat ik nou niet begrijp is dat je nog een tablet wilt, want je hebt er al twee.

De serie Cosmos gaat over dat wat we vanuit de Westerse wetenschap hebben ontdekt over het leven, over het leven op aarde, over het universum. Het is zonder meer prachtig vorm gegeven, prachtige beelden als de presentator Neil deGrasse Tyson door tijd en ruimte vliegt om zijn verhaal duidelijk te maken hoe belangrijk de wetenschap is voor de ontwikkeling van de mens. Als ik er naar kijk, kan ik me niet aan de indruk onttrekken hoeveel we eigenlijk nog niet weten en hoe wankel en beperkt de waarheid is die gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek. Soms lijkt het wel een sprookje, zoals de big bang theorie, die het begin van alle leven zou verklaren. Wat de presentator telkens zei is dat alles bestaat uit sterrenstof. Dat was eigenlijk wel heel spiritueel. Alles is energie. Toen ik daar bij stilstond vanmorgen tijdens mijn meditatie, kwam ik op de vraag hoe het dan komt dat die energie is samengebald tot een voorwerp, tot een object. En wie of wat houdt dan dit object of voorwerp in stand? Zoals ik zelf als mens of een boom of de aarde bijvoorbeeld. Er moet, dacht ik toen, een bewustzijn zijn die mij denkt of die een boom denkt of de aarde. Toen dacht ik; dat bewustzijn kan niet van mij of van ons mensen komen. Wij zijn over het algemeen zo onbewust dat wij onmogelijk het grote bewustzijn kunnen genereren die heel deze schepping kan omvatten met aandacht en scheppingskracht. De volgende vraag kwam dus in me op; is er buiten mijzelf een bewustzijn aanwezig die de schepping om het maar zo even te noemen, denkt? Nu. Niet ooit, ergens in het verleden, maar nu, ieder moment weer. Is er een hoger bewustzijn buiten mij zelf aanwezig? Toen ik dat dacht voelde ik me helemaal gloeien van binnen, dat er een bewustzijn is waar ik me op in kan stellen, waar ik contact mee kan maken. Waar ik me mee kan verbinden. Het kan niet anders, dacht ik toen, dat wetenschappers met werkelijk revolutionaire, geniale ideeën ook contact hadden met dit hoger bewustzijn.

Het is zoals een huis. Hoe snel vervalt een huis zodra de bewoners uit het huis gaan en het leeg achterblijft? De aandacht van de mensen in een huis, de liefde voor het huis maakt het huis bewoonbaar, leefbaar. Er is een bewustzijn dat op het huis van onze schepping past, dat kan bijna niet anders. Als dit afhankelijk zou zijn van het beperkte en nog onontwikkelde bewustzijn van ons mensen dan zou de boel al lang ingestort zijn. Deze gedachtes komen zomaar in me op, maar ik kan het natuurlijk nooit wetenschappelijk bewijzen 😉

Vorige week was ik jarig en in de aanloop naar deze dag kwamen donkere wolken de hemel van mijn innerlijk gemoed overtrekken. Het gevoel dat ik niet ben om van te houden, dat er geen liefde voor me is. Dat ik niet geliefd ben. Dat ik niet welkom ben, er niet mag zijn. Het is een heftig, rauw gevoel van afgescheidenheid, van leegte. Er zijn zoveel manieren om dit gevoel te vermijden of niet te hoeven voelen. Ik had gelukkig genoeg bewustzijn om hier niet voor te vluchten, maar er bij te blijven, hoe moeilijk en pijnlijk ook. Als ik dan niet van mezelf kan houden, vind ik het plotseling heel belangrijk dat anderen me leuk vinden. Iedereen moet me dan leuk vinden. Wat niet zo is, merk ik al snel. Niet iedereen vindt mij leuk, dus, is dan mijn conclusie; niemand vindt mij leuk. Wat me nog depressiever maakt. Alles begint bij het beginpunt dat ik niet van mezelf houd, niet houd van mijn onvolmaakte stuk eigenlijk. Niet onvoorwaardelijk van mezelf houd. Dat vind ik dus heel moeilijk om mijn onvolmaaktheid en de onvolmaaktheid van mijn leven onder ogen te zien. Dat toelaten raakte me diep en door dat te voelen, kwam er weer liefde in. Kon de liefde in me weer stromen.

Op mijn verjaardag, op 2 november, zocht ik in de hoek van de tuin naar een plek om in de laagstaande ochtend zon mijn ochtendmeditatie te doen. Toen ik daar dan zat met de warme zon in mijn gezicht in deze herfsttuin, overviel me het gevoel dat er zoveel is om dankbaar voor te zijn. Alles is een geschenk, voelde ik, dat ik ook zo weer kan verliezen. Mijn leven is een geschenk dat me is gegeven. Dit leven hier op aarde als mens, zodat ik alles kan ervaren wat ik ervaar.

Gisteren bezocht ik met een van mijn klanten van Project Natuurlijk Werken Kamp Vugt om te onderzoeken of dit iets is om met de hele groep naartoe te gaan. Het was indrukwekkend. Met name de lange weg na de afslag naar het nationaal monument dat aan het einde van deze weg ligt. Het is een groot gebied met een militaire kazerne, de gigantische, hoog ommuurde penitentiaire inrichting en natuurlijk Kamp Vugt. Zo, dacht ik, gaan we met elkaar en met de werkelijkheid om. Hoge muren, prikkeldraad, wapens. Toen, tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook nu in 2014. Al dit gedrag, deze gevangenis die we met z’n allen scheppen, is het gevolg van ons beperkt bewustzijn. Een bewustzijn dat gebaseerd is op het idee van afgescheidenheid, dat wij als mens losstaan van de werkelijkheid om ons heen in plaats van deel zijn van het geheel. Door er zo naar te kijken, kon ik bedenken dat zelfs iemand als Hitler en iedereen die het Nationaal Socialisme aanhing, vanuit dat bewustzijn van afgescheidenheid, het beste voor de wereld wilde. Hoe gestoord, hoe werkelijk gestoord dit idee, dit beeld en daaruit voortkomend gedrag ook was. Er waren echt mensen die in dit beeld van de werkelijkheid geloofden. Zoals nu ook mensen in de werkelijkheid van de IS geloven of de werkelijkheid van het neoliberalisme met hun geloof in een door geld, commercie en de markt gestuurde wereld. Luister maar eens een paar minuten naar de radiozender BNR. Het lijkt wel een kerk met beursberichten, reclame van bedrijven, Engelse uitdrukkingen en afkortingen die niemand snapt behalve de kerkgangers en hun voorgangers. Het is natuurlijk nogal wat als je durft te beweren dat ook mensen van de IS of het Nationaal Socialisme het beste voor hebben met de wereld. Deze gedachte ontneemt me echter de mogelijkheid om de schuld van het kwaad buiten mezelf te leggen. Ook ik ben namelijk deel van het beperkte bewustzijn waar dit gedrag, dit collectief gedrag deel van is. Hetzelfde kwaad zit net zo goed in mij en het is wellicht meer toeval dan we willen toegeven dat we aan de ene kant of andere kant van de streep komen te staan. Of we in een situatie dader of slachtoffer zijn. Een held of een overloper. Wat zou ik doen in een situatie van een bezet land, een situatie van oorlog? Gelukkig heb ik ook dat andere bewustzijn in me. De herinnering aan mijn essentie, aan wie ik in wezen ben. Misschien is dat wel de kern van wat ik in mijn leven te bieden heb; de herinnering aan deze essentie, deze sprankelende diamant. De hoop voor de wereld zit niet in een andere, betere machtshebber, maar in de individuele transformatie van het beperkte naar dit andere, diepere bewustzijn dat uitgaat van eenheid en verbondenheid. Het geeft voor mij de noodzaak aan van innerlijk werk.

het vergeten paradijs

IMG_6800
De afgelopen weken heb ik veel geleerd. Misschien niet iets heel erg nieuws, maar meer dingen die ik al wist, maar door de dagelijkse bezigheden vergeten was en nu dieper tot me doordrongen. Toen ik de afgelopen maandag samen met een aantal mensen de latifa-oefening deed, raakte ik bij de laatste kwaliteit IK WIL helemaal vervuld van binnen. De woorden die in me op kwamen waren; alles wat ik wens is er al. Het leek een antwoord op de dagen van leegte en benauwdheid die ik had nadat ik weer ging werken na mijn vakantie. Alsof een nieuw bewustzijn weer een stukje verder werd geboren in mij, zoals een lotusbloem die groeit in de modder. Bij mij dient een nieuw bewustzijn zich niet aan in een helder en allesomvattend visioen. Nee, dat gaat stukje bij stukje, na telkens weer een worsteling die me bij de grenzen van mijn persoonlijkheid brengt.

De volgende dag liep ik door onze tuin in het bos en het voelde alsof ik door het paradijs liep. Ik begreep opnieuw dat het paradijs reeds onder ons is. Door dit even heel sterk te ervaren, besefte ik ook hoe absurd het is om dit paradijs niet te willen delen, om dit voor jezelf te willen houden. Een hek erom heen; dit is van mij. Waarmee je dus direct zegt; dit is niet van jou. Daarmee scheppen we dus vanuit ons denken, ons hoofd, dualiteit, afgescheidenheid. In onszelf, maar direct ook in de buitenwereld. Dat is de collectieve werkelijkheid die we samen scheppen en waar onze maatschappij op is gebaseerd. Ik snapte met deze ervaring weer even dat dit beperkt uitgangspunt niet de volledige of uiteindelijke werkelijkheid is. Er is een andere, diepere werkelijkheid, namelijk dat het paradijs reeds onder ons is en dat dit paradijs van iedereen is.

Het paradijs is van iedereen, het is een speelveld zonder enige stress of zorgen. Hier wordt voor ons gezorgd, er is geen tekort waar we bang voor hoeven te zijn. Dit idee van tekort scheppen we echt zelf, in ons denken, in ons hoofd vanuit het beperkte, nauwe bewustzijn waarin we collectief leven en wat in feite een innerlijke gevangenis is. We voeden onze kinderen op in dit beperkte bewustzijn, op school, als voorbereiding op het werk dat we gaan doen. Dat is onze conditionering, waarbij we het paradijs voorwaardelijk maken. En op dat moment plaatsen we onszelf uit het paradijs, doordat we denken dat we het paradijs moeten verdienen, dat we ergens aan moeten voldoen. We scheppen met dit uitgangspunt macht, maar in feite is het de onmacht om te kunnen ervaren dat het paradijs reeds aanwezig is. We scheppen ongelijkheid, doordat de een macht gaat uitoefenen over de ander en de ander zich kleiner, minderwaardig maakt. Allemaal uit angst om het paradijs te verliezen. Het lijkt in het scheppingsverhaal dat Adam en Eva, de mens dus eigenlijk, uit het paradijs worden gezet. Maar als je hier met andere ogen naar kijkt, is het geen verhaal van oorzaak en gevolg. Van goed of fout. Het schetst alleen maar de twee bewustzijnslagen die aanwezig zijn hier op aarde. Het bewustzijn van het paradijs dat reeds aanwezig is en nooit is weggeweest. En het bewustzijn dat we bang zijn, dat we denken dat we hard moeten werken voor dit paradijs, zondig, schuldig, minderwaardig. In die zin zijn we het paradijs niet verloren, maar eerder vergeten. Het is onze worsteling als mens om deze twee bewustzijnslagen bij elkaar te brengen, te verbinden. Met de voeten op aarde en met ons hoofd in de hemel.

Met de gedachte dat het paradijs voorwaardelijk is, doen we onszelf als mens ernstig tekort. We maken ons afhankelijk van de voorwaarden die anderen aan ons stellen, we maken ons klein, minderwaardig. Daarin worden we als kind al geconditioneerd in het systeem waarin we leven. Terwijl en dat is wat het scheppingsverhaal ons volgens mij vertelt, het paradijs ons erfrecht is. Omdat we mens zijn, als mens geschapen zijn. We zijn het niet verloren en daardoor hoeven we het ook niet te veroveren op een ander, op een andere groep bijvoorbeeld, waarmee we oorlog voeren. Alle oorlogvoeringen zijn terug te brengen op dit beperkte uitgangspunt; het idee dat we het paradijs zijn verloren. En dat het paradijs te vinden is in de uiterlijke wereld, terwijl het een innerlijke ervaring is, waarmee we naar de buitenwereld kunnen kijken. Net zoals de zoektocht naar de Heilige Graal een innerlijke queeste is. We kunnen het paradijs niet verliezen. We zijn niet verdreven uit het paradijs, het is een ander bewustzijn dat ons afgescheiden maakt van deze hemel die hier op aarde aanwezig is. Een bewustzijn, een misverstand dat we collectief in stand houden. Misschien moet het ook wel zo zijn, is het onderdeel van de schepping dat we denken dat we het paradijs zijn verloren. Om het daarna weer terug te vinden en te snappen dat het nooit is weggeweest. Dat heet dan transformatie, wat wellicht ons meest belangrijke doel als mens hier op aarde is, om te groeien in ons bewustzijn. Dit doen we op de eerste plaats als individu. Vanuit de persoonlijke pijn van onze afgescheidenheid naar het van binnen toelaten van het nieuwe bewustzijn van heelheid, van het paradijs.

Is het ervaren van het paradijs afhankelijk van de omstandigheden waarin we leven? Je zou misschien denken; hoe mooier de omstandigheden, hoe groter de kans om het paradijs hier op aarde te kunnen ervaren. Ik denk dat het tegendeel eerder waar is. Als je kijkt onder het dunne oppervlak van de mooie beelden die bv. de rijke en succesvolle mensen hier op aarde naar buiten brengen, zie je vaak een heel andere werkelijkheid. Ook na het zien van de serie Top of the Lake met als locatie de prachtige natuur van Nieuw-Zeeland werd me opnieuw duidelijk hoe moeilijk het is om het paradijs wat reeds aanwezig is te ontvangen. Tien jaar geleden was ik met Gebi en de kinderen op bezoek bij de zus van Gebi in Nieuw-Zeeland. Zij woonde in een prachtig gebied op Zuid Eiland. De mensen echter die er woonden, net als in de serie Top of the Lake, waren depressief, ze dronken bovenmatig, er was veel geweld en sexueel misbruik. Ik zelf kan het paradijs alleen maar ervaren als ik eerst de nauwe poort van mijn afgescheidenheid ben doorgegaan. De psycholoog Viktor Frankl schreef over zijn leven in het concentratiekamp en hoe gevangenen in deze uitzichtloze situatie een stukje paradijs ervoeren door een mooie zonsondergang of een andere ervaring van de natuur. Zij ervoeren het paradijs juist door het grote contrast met de dagelijkse werkelijkheid waarin zij leefden.

Op zekere avond, toen wij uitgeput aan het werk in onze barak op de grond zaten, soepkommen in de hand, stormde een medegevangene binnen met het verzoek ons naar buiten te spoeden om op het appelterrein een schitterende zonsondergang te bewonderen. Toen we buiten stonden, zagen we dreigend gloeiende wolken aan de westelijke horizon en de lucht was vol schapenwolkjes, fantastisch van vorm en kleur, van staalblauw tot bloedrood. De trieste grauwe kampbarakken vormden een groot contrast met deze brandende hemel, die werd weerspiegeld in de plassen van het modderige appelterrein. Na enkele ogenblikken van ontroerende stilte zei een gevangene tegen een vriend: “Hoe mooi zou de wereld toch kunnen zijn!”

Juist als we in een benarde situatie de beperking kunnen ervaren van het oude bewustzijn, kondigt zich de ervaring van het nieuwe bewustzijn aan. En het zou inderdaad een mooie vraag zijn; hoe zou mijn leven eruit zien als ik dat nieuwe bewustzijn van het paradijs dat reeds aanwezig is als uitgangspunt neem voor mijn leven? En hoe zou de wereld eruit zien als we dit uitgangspunt ook collectief zouden hebben?

Het is het beeld dat ik op dit moment met me meedraag; dat ik met mijn leven hier op aarde het zaadje ben dat in de grond is gestopt en waar van binnenuit een nieuw bewustzijn groeit. Precies zoals dit bewustzijn in ieder van ons geboren wil worden.

de innerlijke reis van de latifa

IMG_6758
Iedere maandagochtend op mijn werkadres in Tilburg en woensdagochtend om de twee weken bij Pleiade, geef ik een latifa-meditatie. Het is een oefening uit de soefi-traditie, die helpt om contact te maken met de essentiële kwaliteiten die in ieder mens aanwezig zijn. Daarnaast heb ik voor de meer beelddenkers onder ons een visualisatie ontwikkeld van een denkbeeldige plant, die groeit vanaf het zaadje in de grond tot zijn meest volmaakte vorm. Als symbool voor onze eigen, menselijke groei. De oefening kan staand gedaan worden, maar meestal doe ik hem zittend op een stoel. De rug recht, het liefst los van de leuning, recht op het bekken zodat de zitbotjes voelbaar zijn op de stoel waarop gezeten wordt.

Eerst heet je jezelf welkom op de plek waar je de oefening doet, voel je lichaam, plekken van spanning, plekken van ontspanning, je beide voeten op de grond, je contact met de aarde die ons draagt. Daarna ben je je bewust van je ademhaling, volg je met je aandacht het ritme van je adem. In en uit, alsof je wordt geademd. Dan herinner je je jouw naam, de klank van jouw naam, de naam waarmee je wordt geroepen, je jezelf herkent; dit ben ik, dit is mijn naam.
Je pakt dan met je linkerhand je rechterhand of pols en neemt deze hand mee naar je linkerzij. Dit is de eerste plek van deze oefening met de kwaliteit AANVAARDING. Wat je doet is je plaatst jezelf met jouw naam in het middelpunt van jouw leven op dit moment. Alles wat er in je leven gebeurt, jouw omstandigheden. En je kijkt daarnaar vanuit deze kwaliteit aanvaarding. Je maakt in feite alles vrij van jouw oordeel van goed of slecht. Alles wat hier aanwezig is, is immers nodig voor je verdere groei. Dit is het moment dat je het zaadje van je denkbeeldige plant in de grond stopt, een paar centimeter onder de grond, in het donker, met alle potentie die het als een blauwdruk in zich heeft om een grote, prachtige plant te worden.
Dan adem je een keer diep in en op je uitademing neem je je handen mee over je buik naar je rechterzij. Dit is de plek met de essentiële kwaliteit VERLANGEN. Kijk of je contact kunt maken met je verlangen op dit moment, op dit moment van de week, op dit moment van het jaar. Wat is je wens, misschien wel je liefste wens. Wat heb je nodig? Durf je hier contact mee te maken, ook al doet het pijn, omdat je ook kan voelen wat je hebt gemist, de pijn van het gemis, niet gezien zijn etc. In het beeld van de plant, is dit het moment dat je zaadje onder de grond begint te groeien, tegen de zwaartekracht in, naar het licht met alle levenskracht die het in zich heeft. Verlangen is het begin van iedere groei.
Je ademt dan weer diep in en op je uitademing neem je je handen mee schuin omhoog, over je buik, je middenrif naar je linkerlong, je linker borst. Dit is de plek van HOOP. Hier kun je je de vraag stellen; wat geeft mij hoop? Wat geeft mijn verlangen richting? Welke kansen en mogelijkheden komen op mijn pad? Welke ideeën komen in me op? Welke mensen ontmoet ik, die mij inspireren? Dit is de plek van hoop, maar ook van wanhoop. Als ik het even niet meer zie zitten, vast zit in mezelf, mijn innerlijke blokkade tegenkom. Durf ik me dan kwetsbaar te maken, uit mijn isolement te komen en om hulp te vragen? Te bidden misschien; ik kan het niet alleen. Ik hoef het niet alleen te doen.Hier komt mijn denkbeeldige plant boven de grond. Het jonge, frisse groen van de lente. Kwetsbaar en krachtig tegelijk.
Dan adem je deze kwaliteit hoop diep in en op je uitademing neem je je handen mee over je borst naar je rechter long, je rechterborst. Dit is de plek van VERTROUWEN. Hier ga je staan voor wie je bent. Trouw aan jezelf. Trouw aan jouw eigenheid. Je durft af te wijken van wat anderen van je verwachten, af te wijken van het collectief, een individu te zijn, een eenling. Hier ben je ook trouw aan jouw talent en de manier waarop je jouw kwaliteiten in de wereld zet. Je neemt daar verantwoordelijkheid voor. Je geeft daar vorm aan, zoals jouw plant vorm krijgt.Hier krijgt jouw plant takken en bladeren boven de grond, wortels die diep de aarde in gaan. De plant krijgt stevigheid. Vertrouwen geeft stevigheid.
Je ademt je vertrouwen diep in en op je uitademing neem je je handen mee omhoog naar je keelgebied. Hier laat je je handen liggen op deze plek van OVERGAVE. Je laat los wat je niet meer nodig hebt, wat je heeft gediend, maar wat nu in de weg zit. Gewoontes, patronen, spullen wellicht. Van mensen die niet meer passen, neem je afscheid. Je schept ruimte voor iets nieuws. Je zet een stap in het onbekende en ook al ben je bang, je neemt je angst mee, je geeft je over. Je laat je leiden. Je denkbeeldige plant is nu stevig genoeg om een storm te weerstaan. Hij buigt mee met de wind, de regen, maar breekt niet. En als het in jouw leven stormt, chaotisch is, dan ga je met je aandacht naar binnen en zoekt je ankerpunt, je rustpunt, daar waar het stil is, veilig. Je antwoord krijgt.
Dan adem je ook jouw overgave diep in en laat je handen een stukje zakken tot het midden van je borst. De plek van je hart. Dit is de plek met de kwaliteit LIEFDE. Kijk maar eens of je contact kunt maken met jouw liefde, de liefde die er voor je is, onvoorwaardelijk. Voor wie jij bent. Hier word je lief gehad. Dit is je kern, je bron, de zon die jouw licht, warmte en leven geeft. Dit is ook de plek waarin we verbonden zijn met elkaar, met onze omgeving, met de aarde, met het heelal. Alles is een en wij zijn daar deel van. Hier krijgt je plant de eerste bloemen met de meest prachtige kleuren en vormen. Sommige gaan al open, sommigen zijn nog dicht, in de knop.
Dan adem je deze liefde diep in en laat je je handen nog een stukje zakken naar de laatste plek van deze oefening, op je navel met de kwaliteit IK WIL. Hier valt even alles op zijn plek, voel je je compleet. Jouw leven heeft zin en betekenis. Net zoals jouw plant die is uitgegroeid in zijn meest volmaakt vorm. Alle bloemen zijn open en trekken allerlei insecten aan, bijtjes, vlinders etc. De plant staat te stralen in het licht, het is alsof hij licht geeft van binnenuit.
Dan adem je ook jouw wil diep in en laat je je handen zakken in je schoot of op je benen en sluit je voor jezelf deze oefening af.

Op maandag doe ik nog een visualisatie van de week die voor ons ligt. Je maakt dan een beeld van je komende week, wat daarin plaats vindt, wat je zou willen doen. De vraag is welk beeld, welk gevoel, welk verlangen past bij deze week. Dat adem je dan diep in en weer uit, zodat deze kwaliteit als een rode draad door je week loopt en jezelf herinnert in alle drukte en dagelijkse beslommeringen, waarin we onszelf zo vaak kunnen verliezen.

nieuwe verantwoordelijkheid vanuit een nieuw bewustzijn

IMG_6596
De actuele situatie in de Oekraine en de Gazastrook zetten me aan het denken over de diepere oorzaak van deze conflicten en de manier waarop we met z’n allen deze conflicten proberen op te lossen. Aan de basis van de meeste menselijke conflicten ligt pijn ten grondslag. Veel van deze pijn komt volgens mij voort uit het idee dat we dingen bezitten; land, spullen, een huis, auto, ja, zelfs onze vrouw en kinderen. Het idee alleen al dat onze kinderen iets  zou kunnen overkomen of onze partner vreemd gaat, is voor de meeste mensen onverdraaglijk. Het is interessant om te onderzoeken wat dat nu precies betekent dat idee van bezit. Als ik daar zelf bij stil sta, dan kom ik bij het ervaren in mij van een leegte, die onlosmakelijk onderdeel is van mijn bestaan hier op aarde. Als ik die leegte niet vul met dat wat er oorspronkelijk thuis hoort, namelijk mijn geestelijk deel of mijn essentie, dan vul ik het op met surrogaat. Dat kan van alles zijn, maar bezit is voor veel mensen in onze samenleving een belangrijk surrogaat. Daarom is het ook moeilijk om bezit los te laten, omdat het de essentiële leegte in onszelf vult. We zijn emotioneel afhankelijk van materie, van bezit, van onze kinderen, van onze partner. Maar ook het bestaan van landen met grenzen, waar mensen wel of niet uitkunnen etc. zijn gebaseerd op het idee van bezit. Heel veel conflicten in de wereld zijn hier het gevolg van, zoals momenteel actueel is in het Oosten van Oekraine en de Gazastrook.

Als we iets bezitten, dan kunnen we het ook verliezen. Als we daar dan pijn over hebben, is een mechanische reflex om te zoeken naar de oorzaak van dit verlies. We gaan zoeken naar de dader, naar iemand die ons die pijn heeft aangedaan. Hebben we dan die oorzaak of die iemand gevonden, dan is een volgende mechanische reactie om die pijn te vergelden. Jij doet mij pijn, ik doe jou pijn. Oog om oog, tand om tand. Dit is mijn land, jij hebt mij verdreven, ik sla terug, wil mijn land terug. Jij doet mij pijn, ik maak jou dood. We doen dit op individueel, maar ook op collectief niveau, zoals het conflict tussen Israël en de Palestijnen laat zien.

Op indvidueel niveau zitten we vaak met onverwerkte pijn uit het verleden. Van binnen zit wrok, boosheid en verdriet over het onrecht dat ons is aangedaan. Vanuit deze onverwerkte emoties hebben zich overtuigingen ontwikkeld over onrechtvaardigheid, oneerlijkheid, schuld.  En met deze ogen kijken we naar de wereld om ons  heen, die al heel snel wordt verdeeld in goed en slecht, in wit en zwart. Deze manier echter isoleert ons van de pijn, zodat we worden afgescheiden van de liefde die ons in feite omringt en ons de oplossing kan aanreiken om op een andere manier met onze pijn om te gaan. We ontwikkelen overlevingspatronen om de pijn niet te hoeven voelen. In ons gedrag echter geven we vaak onbewust de pijn, de verdeeldheid, het isolement en afgescheidenheid door aan onze omgeving. Dat is ons ego, die er op gericht is om pijn en verlies te voorkomen. Dat schept een leegte in ons, die we weer opvullen met allerlei surrogaat, zoals het idee van bezit. Het idee van bezit is de basis van ons kapitalisisch systeem, waarin we werken om geld te verdienen en spullen te kopen die we ons bezit noemen. Daarmee maken we ons afhankelijk van de betaalde baan. Zo afhankelijk dat het kan voelen als gevangenschap, omdat we vaak steeds harder moeten werken voor het bezit dat we hebben. Waardoor we weer minder tijd hebben voor onszelf en elkaar, laat staan om de pijn te voelen die in ons zit.

Volgens mij is een van onze grootste opdrachten als mens om de pijn die ons wordt aangedaan, van binnen toe te laten en te verbinden in onszelf. Dit vraagt echter een ander bewustzijn, dan het bewustzijn van waaruit we momenteel handelen. Ik geloof niet dat de vele problemen in de wereld op te lossen zijn vanuit het bewustzijn van waaruit deze zijn ontstaan. Toch zijn we nog steeds hardnekkig bezig conflicten op te lossen, zonder dat we het oude bewustzijn willen loslaten, dat de eigenlijke oorzaak is van het conflict. We zijn afhankelijk geworden van dit oude bewustzijn en de manieren die we hebben ontwikkeld om onze pijn niet te hoeven voelen. De enige uitweg is om de pijn in onszelf toe te laten en te verbinden met de liefde die in ons zit. Van daaruit is het mogelijk om met een origineel antwoord te komen in plaats van met het mechanische, voorspelbare antwoord zoals in de oorlog tussen Israël en de Palestijnen in de Gazastrook. Op het moment dat we onze individuele pijn verbinden met de liefde in ons kunnen we oude wonden helen en komen tot werkelijke vrede. Dan is er een keuzemogelijkheid tussen weer opnieuw oorlog voeren of het scheppen van vrede en gelijkwaardigheid. Dan blijkt dat er in het oude bewustzijn de kiem aanwezig is van een nieuw bewustzijn.

In het oude bewustzijn zitten we collectief nog steeds vast in het beeld van macht en kracht waarin de menselijke kwetsbaarheid wordt uitgesloten. Wie zich kwetsbaar opstelt, maakt zich zwak en kan overwonnen worden door de tegenpartij, de concurrent etc.  Dat is wat we leren in ons kapitalistisch en martkgerichte (neo-liberaal) systeem. Terwijl ieder mens kwetsbaar wordt geboren en we vele keren in ons leven worden geconfronteerd met deze kwetsbaarheid. Als we de pijn die ons wordt aangedaan van binnen oplossen, komen we opnieuw en bewust in contact met deze kwetsbaarheid. Het is de combinatie van kwetsbaarheid en de liefde in ons die ons op een nieuwe manier krachtig maakt. Ik geloof dat het ons doel is als mens om dit nieuwe bewustzijn hier op aarde te brengen. Dit maakt de conflicten en problemen die we in de wereld hebben relatief, als je begrijpt dat dit ontstaat vanuit een oud bewustzijn en het mogelijk is om vanuit een nieuw, een ander bewustzijn naar de werkelijkheid te kijken. We zijn als mens nog niet klaar met onze groei. Met het ontwikkelen van een nieuw bewustzijn komen we ook in contact met vermogens die we nu niet voor mogelijk houden. Een daarvan is het scheppen van een situatie van vrede en gelijkwaardigheid hier op aarde.

Om de problemen en conflicten in ons leven en in de wereld werkelijk op te lossen, moeten we dus een volgende stap zetten in ons bewustzijn. Jij en ik moeten onszelf onderdeel maken van het conflict. Niet denken: anderen moeten dit conflict, zoals in Israël en de Gazastrook oplossen. Dit gaat me niet aan. Ieder van ons moet naar binnen gaan en het conflict in zichzelf oplossen. Het conflict veroorzaakt door onze afgescheidenheid van de liefde die ons omringt, de pijn die dat doet, de schuld die we hiervan geven aan anderen en de vergelding die we zoeken in de oorlog die we maken. In het klein of in het groot. Als ieder van ons dit conflict in zichzelf oplost, dan worden we de mensen die niet langer een regering kiest en ondersteunt die een conflict wil oplossen op een manier zoals op dit moment in de Gazastrook of Oekraïne. We kunnen niet langer de verantwoordelijkheid afwenden op mensen in de politiek. Onze verantwoordelijkheid is groter dan het regelmatig kiezen van mensen die ons vertegenwoordigen. We zijn vergeten dat we deel zijn van een groter geheel en in die zin zijn we ieder moment verantwoordelijk voor wat er in de wereld gebeurt. Als we ons dit werkelijk bewust worden, zal dit de wereld echt kunnen veranderen.

 

de vele gezichten van de waarheid

 IMG_6398
Een jaar lijkt soms zo snel te gaan als een ademhaling. Voordat ik er goed erg in had, waren de mooie voorjaarsmaanden april en mei voorbij en kondigde de zomer zich aan. Wonen midden in de natuur drukt me met mijn neus hard en onvermijdelijk op de vergankelijkheid van het leven. Geboren worden en sterven wisselen elkaar in rap tempo af. De ene bloem heeft zijn meest volmaakte vorm nog niet bereikt of de eerste tekenen van verval dienen zich al aan. Het is als een film die aan mijn waarneming voorbij trekt. Ook mijn eigen leven is als een seizoen dat groeit, vrucht voortbrengt en sterft. In ieder geval wat betreft mijn lichamelijke deel, dat verbonden is met de aarde en de wetmatigheid die hierin werkzaam is.

Het leven lijkt op een droom, waarin het soms ook werkelijk gebeurt dat ik wakker word terwijl ik droom. Onlangs had ik zo’n droom.

Ik ben in een dorp en ga een kerk binnen. Ik ben op zoek naar iets of iemand, maar weet niet meer wat. In de kerk zijn jongeren bezig aan een soort ritueel, ik zoek naar de leider, maar kan hem door het aantal jongeren niet zien. De jongeren bewegen in een grote groep. Ik ga de kerk uit en ook in een ander gebouw naast de kerk zijn jongeren aanwezig. Ik loop het dorp uit, want dit is niet wat ik zoek. Dan besef ik dat ik droom en denk; waarom ga ik niet terug en ga de confrontatie aan met de leider. Vanuit dat verlangen vlieg ik door de lucht terug naar het dorp. Dan denk ik; eens even kijken hoe ik eruit zie. Het is eigenlijk meer de vraag; eens even in de spiegel kijken of ik krachtig genoeg ben om de confrontatie aan te gaan met de leider van de groep. Met die gedachte staat er plots een spiegel langs de kant van de weg in het dorp en ik kijk in de spiegel. Ik zie mezelf, Tom, met baard en besef dat ik in een droom naar mezelf in deze spiegel keek. Daarna ga ik de kerk weer in, maar de jongeren zijn weg. Het is nu een gewone kerk, waar gewone kerkgangers rond lopen bv. om een kaarsje bij Maria aan te steken. Dan is de droom klaar en word ik wakker.

Ieder heeft soms wel een droom, waarbij je als je wakker wordt, direct beseft dat er een belangrijke boodschap in zit. Wat helpt is dat je de droom dan direct opschrijft, bijvoorbeeld in een boekje dat ergens in de buurt van je bed ligt. Het neerleggen van een boekje in de nabijheid van je bed, kan al helpen om dit soort dromen op te wekken. Je zou dan ook nog kunnen vragen om een droom die een boodschap of betekenis heeft.

Als het dagelijks leven ook een soort droom is, dan zijn er soms schokmomenten nodig om je uit die droom wakker te schudden. Bij mij waren er enkele schokmomenten die mijn leven op zijn kop zette. Je zou dat een crisis kunnen noemen, ik schreef daar in mijn vorige artikel over. Vanuit die crisis kun je twee kanten op. Naar het herstellen van de oude orde en doorgaan met je leven alsof er niets aan de hand is of de crisis kan het begin zijn van een werkelijke verandering, die je dichter brengt bij je essentie, bij wat voor jou de betekenis is van jouw leven als mens hier op aarde. Het mechanische leven dat lijkt op een droom wordt dan doorbroken en de potentie om als individueel mens geboren te worden, wordt geactiveerd, aangeraakt.

Zoals het voor het individu is, zo is het ook voor het collectief.Het collectief van ons systeem, dat je kapitalistisch zou kunnen noemen, met materialistische waarden als uitgangspunt. Ik ben wat ik heb. Dit systeem heeft in de afgelopen jaren ook een paar behoorlijke schokmomenten gehad. De aanslag in New York op 11 september 2001, de bankencrisis in 2008 en op dit moment het neergeschoten passagiersvliegtuig in het Oosten van Oekraïne met de vele Nederlanders aan boord.

Ook hier zie je het systeem 2 bewegingen maken. Aan de ene kant zie je een verharding, een verdichting van de materiële waarden, zoals dat in Nederland wordt vertegenwoordigt door de regering van VVD en PvdA. Vanuit een neo-liberaal gedachtegoed wordt met man en macht geprobeerd de welvaart (de economie) die na WOII is opgebouwd, veilig te stellen. Wat wil zeggen voor een steeds kleiner wordende groep, die met veel moeite aan de steeds hogere eisen kan voldoen. De sterken, de machtigen met aan de andere kant de zwakkeren, waar steeds minder solidariteit voor wordt opgebracht. Zij zoeken het zelf maar uit. De winners en de losers naar Amerikaans model. Tegelijkertijd zie je hier tegenover een beweging van onderaf ontstaan die vanuit meer menselijke waarden een nieuwe samenleving wil gaan opbouwen, waarbij humaniteit, duurzaamheid, samenwerking, creativiteit, delen, innovatie etc. een grote rol spelen.

Het is pijnlijk om te zien hoe onmachtig de machthebbers van onze wereldgemeenschap reageren op de vliegtuigramp in Oekraïne. Individuen worden getroffen door het verlies van dierbaren. Alsof dat nog niet erg genoeg is, wordt door de media tegelijkertijd collectief emoties opgewekt zoals woede, verontwaardiging, verdriet. Geef ons onze mensen terug. Schuldigen worden gezocht, want rechtvaardigheid dient te geschieden. Het is daarbij opvallend hoeveel gezichten de waarheid kent. Vanuit het westen zijn Rusland en Poetin het kwaad, dat gestraft dient te worden. Tegelijkertijd maakt de zakelijke afhankelijkheid van Rusland Europa onmachtig om daadkrachtig op te treden, omdat dit de Europese landen uiteindelijk ook zelf treft. Vanuit Rusland gezien is er een heel andere waarheid, namelijk dat Europa zelf in eerste instantie de aanzet heeft gegeven voor de onrust in Oekraïne door dit land openlijk te verleiden tot het toetreden tot het Verenigd Europa. Europa en Kiev zijn in de ogen van Poetin de agressor en aanleiding tot de vliegtuig ramp. Dan zijn er ook nog de complot denkers, die denken dat deze vliegtuig ramp in scene is gezet door Amerika om daarna Rusland de schuld te geven en een reden te hebben om vanwege economische belangen (wapenindustrie) een oorlog te ontketenen.

Een jaar geleden hadden wij een groot conflict met vrienden, waarbij bleek hoe groot het verschil van beleving, van waarheid was over dezelfde werkelijkheid. Nog steeds is het niet gelukt om hier een punt van unanimiteit in te vinden, waarbij iedere partij zich gezien en gehoord voelt. Wat ik moeilijk vind, is om de waarheid van een ander over mij te aanvaarden, ook al komt deze in mijn beleving helemaal niet overeen mijn eigen waarheid en beleving. Het is steeds weer de kunst om bij mijn eigen waarneming en waarheid te blijven, wat de ander ook zegt of vindt. Om niet vanuit de negatieve beeldvorming van de ander naar mezelf te kijken en mezelf klein en minderwaardig te voelen. Om bij de liefde voor mezelf te blijven. Voor mij als individu is dat al een hele klus. Laat staan in het enorme collectieve krachtenveld zoals dit nu wordt aangewakkerd met de vliegramp van vorige week.

Zou er ook een objectieve waarheid zijn, die al die verschillende, subjectieve waarheden insluit, omvat? Vaak zijn we boos als ons onrecht wordt aangedaan, maar vaak is dat wat ons pijn doet het meest leerzame in ons leven. Als we zulke momenten kunnen aanvaarden, dan groeien we hiervan. Mijn dochter Moon had een prachtig speldenkussen gemaakt, met veel liefde en geduld. In een onbewaakt moment pakte onze hond Heppie dit kleinood van de trap en beet het kapot, onherstelbaar beschadigd. Ik werd geraakt door het diepe verdriet wat Moon hiervan had. Boos werd ik ervan. Wie had dit op de trap gelegd, we weten toch dat Heppie het in haar mond kan pakken en kapot bijten! Onverdraaglijk vind ik het zien van de pijn van mijn dochter. Ik wil haar redden, ik wil haar beschermen. Terwijl dit incident wel leek aangereikt voor haar om iets van te leren, een wijze levensles. Zo is de vliegtuigramp op de eerste plaats het leed van ieder individu die dit overkomt, direct of indirect. De pijn van het ervaren van het onvolmaakte zal voor ieder individu een les bevatten, een les om van te groeien. We kunnen naast iemand staan en diegene helpen om de pijn toe te laten en deze te dragen. We kunnen pijn niet voorkomen, we kunnen niemand redden. We kunnen wel helpen de pijn te verzachten door aanwezig te zijn, door te luisteren. Dat is een niet te onderschatten menselijke kwaliteit, die als uitgangspunt mag dienen voor ieder menselijk contact of dit nu privé is of professioneel als hulpverlener (psycholoog, coach, maatschappelijk werker).

de betekenis van een crisis

IMG_6174
Af en toe meldt zich een nieuwe klant aan bij praktijk Mens&Groei voor begeleiding in een crisis. Door bijvoorbeeld ernstige lichamelijke klachten en uitputting, daardoor niet meer kunnen werken of een langdurige relatie die wordt beëindigd,  dient de crisis zich aan. Het oude werkt niet meer, maar het nieuwe is er nog niet. Het hoofd dat tot nu toe de controle had, raakt in paniek. Slapeloze nachten, uitgeput zijn en tegelijkertijd een deel dat door wil razen, op wilskracht de boel weer bij elkaar wil rapen, wat niet lukt. Op zo’n moment is er hulp van buitenaf nodig. Van mensen, begeleiders die zelf weten wat een crisis is en uit ervaring weten wat er nodig is om door deze crisis heen te komen. Wat er nodig is, is een veilig kader, waarbij de crisis er mag zijn. Vechten tegen de crisis maakt het alleen maar erger.

Door de crisis komt iemand in beweging, in proces en dat proces, groeiproces heeft zijn eigen tempo, dat kun je niet sturen of dwingen of controleren. Het enige dat je kunt doen is de voorwaarden scheppen om dit proces van heling, van heel worden, van groei zijn gang te laten gaan. Je wilt met rust gelaten worden, maar ook niet helemaal alleen zijn. Het is dus belangrijk om een weekstructuur op te bouwen die zowel het een (rust) als het ander bevat (dingen te doen hebben, contact hebben met mensen die je voeden). Een balans die het proces de kans geeft om zijn ding te doen. In de natuur zijn bv. is heel helend en voedend, genezend. Wandelen of in een eigen tempo in een moestuin werken. Gelukkig zijn er verschillende elementen die zo’n kader nodig heeft, aanwezig bij praktijk Mens&Groei. Er is een dagbesteding op verschillende dagen in de week, in de natuur, met creativiteit. Er zijn individuele gesprekken mogelijk met een psycholoog (Gebi) en/of maatschappelijk werker/coach (Tom). Er is een wekelijkse meditatie (op maandagochtend iedere week of woensdagochtend bij Pleiade om de twee weken). Zo biedt praktijk Mens&Groei een pakket voor mensen die in crisis zijn en een kader nodig hebben om het proces van genezing, heel wording tot een goed einde te brengen. Tot er een nieuwe bodem is opgebouwd, van binnen, om weer zonder hulp verder te gaan.

Een plant kan niet groeien zonder gesnoeid te worden. Kijk maar eens naar een plant die niet gesnoeid wordt, die verliest zijn kracht, zijn vitaliteit en draagt minder vruchten. Een crisis is nodig om van binnenuit nieuwe kracht op te bouwen, zo groeit een plant, maar zo groeit ook iedere mens. Alleen, niemand zit te wachten op een crisis, op disbalans. Het voelen van een crisis is pijnlijk, onmacht, frustratie, angst, daar kiest niemand voor. Dus is het logisch dat je vaak onbewust een lange tijd je crisis onderdrukt en doorgaat met hard werken, vluchten in een relatie, alcohol, materie etc. Als dan na een groot aantal jaren de crisis zich aandient, zich niet meer laat onderdrukken, dan voelt het als enorm groot, als niet te behappen, overweldigend, niet te dragen.

Zelf heb ik twee grote crisissen gehad in mijn leven, twee schokmomenten. Toen ik nog thuis bij mijn ouders woonde en in een cafe werkte, stopte een bezoeker een fout pilletje in mijn drank. Voor het eerst kwam ik die nacht mijn angst tegen, mijn wereld stond op zijn kop. Het zette me daarna wel in beweging om iets van mijn leven te gaan maken. Later, toen mijn eerste serieuze vriendin het uitmaakt na 10 jaar relatie, kwam ik in mijn tweede grote crisis. Wat ik in ieder geval leerde is dat een crisis een basis blootlegt die al niet in balans was. In het cafe was ik gaan werken, omdat ik van school af moest omdat ik teveel was blijven zitten, mijn leven in het Zeeuws Vlaamse stadje Terneuzen liep dood, maar ik had niet de kracht om hier iets in te veranderen. Hetzelfde gold voor de relatie, die was op een verkeerde, te afhankelijke basis opgebouwd.  Een crisis breekt de oude, onevenwichtige basis open, snoeit, verwijdert het onkruid, om ruimte te scheppen voor een gezonde, nieuwe basis. Dit raakt vaak aan nog oudere pijn, pijn uit het gezin van herkomst. Daar waar al patronen aanwezig waren, die ongezond waren en waar het kleine kind uit overleving een patroon ontwikkelt die de basis vormt voor een latere crisis.

Het is moeilijk om te ervaren als je in een crisis bent dat het oude niet meer werkt, maar het nieuwe er nog niet is. Dat de crisis nodig is om van binnen uit iets nieuws te laten groeien. Dat eerst de crisis er is en pas daarna de kracht die nodig is om de crisis te dragen. Het is logisch dat je op dat moment de crisis niet wil, dat je wil dat je begeleider de crisis oplost, je redt. De kunst voor de begeleider is dat deze hier niet intrapt, het niet overneemt van degene die in crisis is. Niet de rol van de redder op zich neemt, hoe verleidelijk ook, ik weet daar alles van. Dat was precies de rol die ik had in mijn eerste relatie, die door dit afhankelijk patroon spaak liep. Geen twee ikken, maar een wij op oneigenlijke gronden. Geen wij zonder ik. Dat is wat ik toen moest leren, dat ik zelf de ware ben en niet de ander. Een begeleider kan niemand redden, kan de crisis van een ander niet oplossen. Een begeleider kan wel helpen om de crisis te aanvaarden, om te helpen om ontspanning, vertrouwen te vinden in de crisis.

Een crisis is een kans om een eigen, gezonde ik te ontwikkelen. Pas later kun je dan zien dat een crisis een geschenk was,  dat veel brengt. Zelf merk ik dat zich bij mij regelmatig een crisis aandient, niet meer een die 10 jaar op zich laat wachten, maar steeds een kleintje, ongeveer iedere maand. Door een klein dingetje (een gebeurtenis, een opmerking van iemand)  raak ik uit balans, valt als het ware mijn kegeltje om. Ik ga dan naar binnen, moet wel naar binnen, moet voelen hoe ik me voel, hoe klote ik me voel. Daar zit mijn pijn, mijn bottelneck. mijn nauwe poort. Daar waar mijn barst is, daar schijnt dan de zon naar binnen, de zon van de liefde die er voor me is. Ik word geraakt, ik stroom weer even vol en mijn kegeltje komt weer in balans. Ik hoef niet bang te zijn voor mijn maandelijkse crisis, weet dat het me iets oplevert, dat het onderdeel is van mijn menselijke groei. Het is een weg waarbij binnen en buiten steeds meer samenvallen, zoals ik ervaar dat de moestuin van Pluk&Plenty, dat ik die tuin steeds meer zelf ben. Ik ben die tuin, ik word die tuin, die tuin wordt mij. Op de woestijn, de leegte van mijn crisis wordt mijn paradijs geschapen, van binnenuit. Voor ieder ziet dat paradijs er anders uit. Maar samen bouwen we aan een paradijs dat begint bij de crisis van ieder individu. Waarom bij het individu? Omdat de liefde niet een groep liefheeft, maar ieder individu alsof het zijn liefste kind is. Zo verandert het oude dat niet meer werkt in iets nieuws.

compassie

IMG_5761
Het begon met een Boeddhistische tekst, die iemand een paar weken geleden op facebook zette over compassie. Een mooie tekst, die een mooi en volmaakt beeld schetste over een mens die compassie uitoefent. Een mooi beeld om naar te streven. Maar ik voelde er niets bij. Die zelfde week ving ik echter een glimp op van wat compassie voor mij betekent. Al maanden worstel ik met mijn moeder, de keuzes die ze in haar leven maakt, waardoor ze steeds verder zich terug trekt in haar huis. Haar wereldje wordt kleiner, ze neemt steeds minder initiatief om contact te maken. Voor haar 70e verjaardag namen mijn broer en ik haar mee naar de musical van Soldaat van Oranje, wat zichtbaar een grote indruk op haar maakte. Maar zelfs daarna bleef het stil. Haar gedrag raakte me in de diepe pijn van niet gezien worden in wie ik ben, een pijn die zijn wortels heeft in het gezin waar ik ben opgegroeid met een vader en een moeder met hun specifieke persoonlijkheden. Uiteindelijk besloot ik toch haar te bellen en haar te vragen of er een reden was dat ze niets van zich had laten horen. Of er iets was. Ze vertelde dat de musical inderdaad een grote indruk op haar had gemaakt en haar had teruggebracht naar haar eigen verleden. Ze was geboren in het stadje Steenbergen midden in de oorlog. Twee weken lang was ze helemaal vol van de musical geweest, maar haar manier was om dit in haar eentje te verwerken. Zo is ze dat al heel haar leven gewend. En daarin wordt ze voor mij steeds zichtbaarder, ook na het overlijden van mijn vader, die zo dominant aanwezig was, dat ze zich achter hem kon verbergen, onzichtbaar kon zijn. Dat is niet goed, zei ze nog, ik had je moeten bellen. Het raakte me om haar onmacht te zien in het omgaan met deze emoties, hoe van kinds af aan, ze op deze geïsoleerde manier met emoties is omgegaan, er dus voor haar niemand was. Haar afgescheidenheid en eenzaamheid raakte me, haar te zien zoals ze is en ik voelde compassie. Niet als een afhankelijk kind van zijn moeder, maar als een gelijkwaardig mens.

Toen was het palmzondag, een week geleden. Dit schreef ik in mijn dagboek; in plaats van iemand – Jezus – echt te zien, wat hij is komen brengen, de volle betekenis die hij heeft, maken we een beeld van hem. Jezus heeft voor mij te maken met mogelijkheid tot compassie, tot belangeloze liefde, onvoorwaardelijke liefde, dat hele diepe punt dat in ieder mens aanwezig is. Dat punt heeft Jezus geraakt, dat punt dat menselijke gezien bijna niet mogelijk is, omdat ik zo diep moet gaan. Moet sterven aan al mijn belangen, vooroordelen, verwachtingen, mijn beelden waar ik alles en iedereen in vang, in gevangen zet. Daar gaat palmzondag voor mij over. Jezus wordt voor het karretje gespannen van iedereen die wilde dat hij de Joodse mensen zou bevrijden van de Romeinen. Hoe dualistisch. Ook bij de Romeinen waren er mensen die een glimp opvingen van wie Jezus was, wat hij kwam brengen, door hem werden geraakt. Daar maakte Jezus geen onderscheid in, zoals er tijdens WOII ook goede Duitsers waren, Duitsers met een hart, die integer handelden.

Op een ochtend later deze paasweek werd ik boos op Gebi, omdat ik vond dat ze dicht zat, afstandelijk deed, bezet was door van alles en nog wat, geblokkeerd was in haar liefde, wat me pijn deed. Deze boze reactie gaf een confrontatie, waarna ik de mogelijkheid had om naar mezelf te kijken en te zien wat voor mij nu de reden was van deze boosheid. Deze reden ligt altijd in mezelf. Ik maakte weer een beeld van Gebi, een beeld van hoe ik vind dat een vrouw moet zijn. Namelijk altijd stromend en altijd in liefde. Alsof een vrouw dit stromende element vertegenwoordigt. En misschien is dit wel zo, maar dan gaat het wel over het vrouwelijke, het stromende in mezelf. Ik verlang ernaar dat mijn liefde stroomt, maar projecteerde dit op Gebi, de uiterlijke vrouw naast me. Door de confrontatie die ochtend kon ik even zien wie Gebi was, haar onmacht, de onmacht van haar eigen dicht zitten. Ik voelde de pijn die me dat deed, maar ook de compassie voor haar die daar onder zat. Omdat ik het zwaartepunt niet meer buiten mezelf plaatste, maar in mezelf.

Compassie is voor mij geen mooi, volmaakt beeld waarnaar ik moet streven, maar het is een toelaten van de werkelijkheid zoals deze is; onvolmaakt, afgescheiden. Zoals het ook mijn hart raakt als een medemens de moed heeft om zich te openen in zijn of haar onvolmaaktheid in plaats van alleen zijn volmaaktheid en perfectie toont. Als ik dan de pijn hiervan kan toelaten, kom ik daaronder de liefde tegen die er is. Een liefde die me vrij en onafhankelijk maakt van de wereld om me heen, maar wel verbonden. Voor mij betekent Pasen dat Jezus met zijn leven en zijn sterven deze diepe liefde is komen brengen, deze liefde voor ieder mens heeft mogelijk gemaakt. Als een zaadje dat in ieder mens is geplant en de mogelijkheid heeft om tot ontwikkeling te komen. Hiervoor dient men zich wel te verbinden met de geestelijke werkelijkheid. Deze gaat verder dan de materiële werkelijkheid, waaraan we zoveel waarde hechten in onze op materie gerichte maatschappij. Dat is een grote uitdaging, waarbij het mij altijd helpt om in de natuur te zijn, om de groeikracht te zien en te ervaren in de natuur, waar ik deel van ben. Ook dat is voor mij Pasen, het ervaren van de enorme groeikracht van de natuur, die in al zijn ontelbare vormen op dit moment uit zijn voegen barst en de enorme overvloed laat zien waarin we leven.

de balk in mijn oog

IMG_5681
Soms kan een klein dingetje een aanleiding zijn om in het moeras van een oud gevoel, een oud patroon terecht te komen. Deze week kreeg ik een vette splinter in mijn hand, die zowel ikzelf als Gebi, mijn vrouw, er niet uitkregen. Het deed behoorlijk zeer, het was duidelijk dat er iets moest gebeuren. Tegelijkertijd kwamen de kinderen thuis, Gebi moest binnen anderhalf uur weg naar een ouderavond in Eindhoven, er moest nog gekookt worden. En ik voelde me steeds ellendiger. Ik kwam onverwacht, maar wie weet heel bewust door het hogere bewustzijn aangereikt, in een moeras terecht van een oud gevoel zoals ik me in mijn ouderlijk gezin voelde. Ik had hulp nodig, maar kon het niet vragen. Er was geen ruimte voor mijn vraag om hulp of mijn behoefte. Ik zat klem enerzijds met mijn vraag en anderzijds met het besef dat er niemand voor mij was, waardoor ik als kind besloot; ik doe het wel alleen. Ik offer mijn behoefte en mijn hulpvraag wel op. Er is toch geen liefde voor mij. En dat was nu weer zo. Ik kon alleen maar tegen Gebi zeggen; ik voel me ellendig. Toen Gebi me apart nam, kon ik uitspreken wat er in me omging en werd mijn patroon zichtbaar gecombineerd met heel veel onmacht en verdriet. Ik voelde me als een hulpeloos kind nota bene als man van 50. Ik schaamde me en voelde me ellendig, maar wilde niet dat ik de oorzaak was van dat Gebi niet naar de ouderavond ging. Toch besloot Gebi om thuis te blijven en zo konden we op de volgende stap komen om naar de huisarts hier in België te gaan, die de dikke splinter onder verdoving eruit kon trekken.

Het is toch wat, dat diep bij mij van binnen nog steeds die bron aanwezig is van me ellendig voelen, me alleen voelen en onmachtig. Mijn blinde vlek zou je kunnen zeggen, mijn innerlijke splinter of beter de balk in mijn oog. De liefde schept een situatie in het hier en nu om me in dat oude gevoel van lijden te brengen, opdat ik op dat punt door dezelfde liefde verlost mag worden. Gebi besloot om de ouderavond af te zeggen en thuis te blijven en mijn hulpvraag als prioriteit te zien. Dat was ik vanuit dat oude gevoel en patroon niet gewend! Mijn hulpvraag, mijn behoefte doet er toe!

Ik word de laatste tijd sowieso met mijn aandacht naar het moment van mijn geboorte gebracht, het trauma, het verdriet van het trauma van mijn geboorte. Alsof me dit door de liefde of het hoger bewustzijn wordt aangereikt. Bijna als een klinisch gegeven zie ik met mijn groeiende bewustzijn de feiten van de situatie rond mijn geboorte en de eerste pakweg 4 jaar. Komend vanuit de heelheid, de volmaaktheid, de liefde, kwam ik terecht in de wereld van de dualiteit, van de afgescheidenheid, de onbewustheid, de onvolmaaktheid, de onwetendheid en de enorme pijn daarvan. Daar zit mijn pijn, maar paradoxaal ook mijn verlangen en de informatie van mijn roeping, van wat ik heb bij te dragen aan de wereld, aan mijn omgeving.

Het is er donker, de donkerte van de onbewustheid, maar er is ook licht, het licht van de aanwezige liefde. Ik moet denken aan het scheppingsverhaal, dat zo mooi wordt beschreven door Johannes; in het begin was het woord, en het woord was bij God, en het woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is door Hem ontstaan, en buiten Hem om is er niets ontstaan. Wat ontstaan was, had leven in Hem, en het leven was het licht van de mensen. Het licht schijnt in de duisternis, en de duisternis kon het niet aan. Het lijkt bijna te gaan over mijn geboorte, alsof het scheppingsverhaal over mijn geboorte gaat, over ieders geboorte.

Mijn geboorte als het begin van het scheppingsverhaal. Als ik dit punt begrijp, dit punt van mijn geboorte, dan begrijp ik heel mijn leven, hoe dit is gelopen, met alle verschillende zijpaden. In het licht van mijn geboorte is alles te begrijpen en kan ik er met liefde naar kijken. Ik verlang erg naar dat begrip, het brengt heelheid, brengt licht in mijn afgescheidenheid, dualiteit.

Zou dat kunnen, dat ik met mijn aandacht, met mijn bewustzijn mijn leven in en uitadem alsof de hele tijdslijn van mijn leven in dit moment aanwezig is? Ik krijg het beeld van een schietschijf met bullseye als moment van mijn geboorte, het middelpunt van waaruit ik met mijn bewustzijn mijn leven in en uitadem.

Zoals de grens tussen dag en nacht me raakt deze avond met de auto op weg naar Waalwijk. De geel-roze lucht weerkaatst in het rimpelloze water van de slootjes in het vlakke landschap.

Zoals de dag zijn licht teruggeeft aan het einde van de dag, zo heb ik het beeld dat als ik sterf, er vanuit het licht van de liefde naar mijn leven wordt gekeken en alle momenten van liefde oplichten. Zo geef ik dan ook mijn licht terug dat met al die momenten van liefde in mijn leven is opgeslagen in mij. Dat is zo als het ook maar 1 moment is, alsof al die momenten van onwetendheid niet hebben bestaan waarmee ik anderen heb gekwetst en pijn heb gedaan. Zou dat zo zijn, dat de liefde zo groot is, dat het alle geweld kan vergeven alsof het niet heeft plaatsgevonden?

De waarde en betekenis van het persoonlijke lijden is voor mij de kern van wat het komende Pasen en het lijden van Jezus ons laat zien. Dit snap ik nu ik het boekje van de psycholoog Victor Frankl, De zin van het bestaan, aandachtig tot me heb genomen. Drie jaar gevangen gezeten in diverse werkkampen, beschrijft hij op analytische wijze zijn omgaan met de meest afschuwelijke omstandigheden. Als wij dit lijden, dat voor ieder mens uniek en persoonlijk is, waardig kunnen dragen, wat betekent de waarde en betekenis kunnen geven die het heeft, dan is dit lijden de ingang naar geluk, ja, naar verlichting, naar het ervaren van de betekenis die wij als mens hebben.

De wijze waarop de mens zijn noodlot en alle daaruit voortvloeiend lijden aanvaardt, de wijze waarop hij zijn kruis draagt, biedt hem ruimschoots gelegenheid om – zelfs onder de moeilijkste omstandigheden – een diepere betekenis te geven aan zijn leven. Hij kan moedig, waardig en onzelfzuchtig blijven, of hij kan zijn menselijke waardigheid vergeten in de verbitterde strijd om zelfbehoud en tot het niveau van het dier afdalen. De mens kan de mogelijkheden die een moeilijke situatie hem biedt aangrijpen om een hoger moreel niveau te bereiken, of hij kan ze voorbij laten gaan. Dit nu beslist of hij zijn lijden al dan niet waardig is (Victor Frankl).

Veel van onze inspanningen zijn echter gericht op het ontwijken, vermijden, onderdrukken of verdoven van dit lijden en we noemen dit dan geluk. Zeker omdat dit gedrag in onze maatschappij met mooie reclame-plaatjes en beelden wordt gestimuleerd en verkocht, ons aangereikt door televisie, internet en allerlei glossy bladen. Kijk eens om je heen, zijn wij niet meestal collectief bezig ons lijden te ontlopen en niet te hoeven voelen, in sex, hard werken, anderen helpen (ikzelf), alcohol, drugs, materiële middelen, geld, vakantie etc etc. Zonder lijden geen geluk zal voor de hedendaagse, hedonistische, naar buiten gerichte mens een gruwel zijn. Als wij ons eigen, persoonlijk lijden kunnen dragen en de onschatbare betekenis kunnen geven die het heeft, hoeven wij ook geen oorlog te voeren en andere groeperingen of gewoon die andere mens de schuld te geven van ons ongeluk (en het land uit willen hebben).

Als wij zouden willen bidden, laat ons dan vragen aan degene tot wie je zou willen bidden, de liefde, het hoger bewustzijn, God, het geestelijk deel, Jezus, ons het vermogen te geven ons lijden te dragen. Het zal ons een hoop ellende besparen. In ieder geval een hoop schuld wegnemen van diegene waarvan we denken dat zij schuldig zijn aan ons ongeluk. Laten we dan in dat gebed in een adem bidden voor onze naasten, die soms het slachtoffer zijn van onze boosheid, geweld, onrechtvaardigheid omdat we onze pijn niet kunnen verwerken en dragen en projecteren op hen.

Gastenboek

Wilt u reageren? Onderaan iedere blog heeft u hiertoe de mogelijkheid.
Daarnaast kunt u een email sturen naar: tomribbens@mac.com